فصل دوم
ادبیات و مبانی نظری
اولین بخش از چار چوب پنداشتی این پژوهش، جو سازمانی[۴] میباشد. جو یا اقلیم سازمانی اصطلاح وسیعی است که به ادراک کارکنان از محیط عمومی کار در سازمان اطلاق شده و متاثر از سازمان رسمی، غیر رسمی، شخصیت افراد و رهبری سازمانی است. به عبارت دیگر، جو عبارت از کیفیت نسبتاً پایدار محیط سازمان است که کارکنان آن را تجربه کرده، بر رفتار آنان تأثیر گذاشته و مبتنی بر ادراک جمعی رفتار در سازمان می باشد از آنجایی که جو سازما نی تأثیر عمده ای در رفتار سازمانی دارد و از آنجایی که مدیران می توانند تأثیر مهم و مثبتی در توسعه ی شخصیت سازمانها داشته باشد، توضیح و تحلیل جو سازمان حائز اهمیت است (سید عباس زادگان، ۱۳۸۲، ۴۵).

 

۲-۲ تعاریف جو سازمانی

 

«مجموعهای از خصوصیات داخلی سازمان، که موجب تمایز سازمانها از یکدیگر شده و در رفتار اعضاء آنها تأثیر دارد، جو سازمانی سازمانها نامیده میشود» (سید عباس زادگان، ۱۳۸۲، ۴۲۴).
هالپین[۵] (۱۹۶۲)، جو سازمانی را به عنوان شخصیت سازمان تعریف کرده است. او میگوید «نسبت شخصیت به فرد مثل نسبت جوسازمانی به سازمان است. به این ترتیب جو یا اقلیم اجتماعی یک سازمان به صورت آمیزای از دو بعد مهم کنش و واکنشهای متقابل میان شخصی ملاحظه میشود. هالپین و کرافت جو اجتماعی سازمانها را حاصل در آمیزی رهبری مدیر سازمان و تعامل کارکنان تلقی میکنند» (خاکسار به نقل از علاقه بند، ۱۳۸۰)
مکلری و هنسلی[۶] (۱۹۷۳) جو سازمانی را جنبه کیفی روابط بین افراد در یک سازمان تعریف میکنند که بستگی به درک فرد از کار و مقام او و دیگر اعضاء در سازمان دارد. این ادراکات عمدتاً به وسیله مشارکت افراد در سازمان تعیین میشود و مجموعه رفتار آنها روابط کاری افراد را به وجود میآورد.
جو سازمانی به کیفیت درونی یک سازمان اشاره میکند، به گونهای که اعضای آن، این کیفیت را «ادراک و تجر به» میکنند؛ به عبارت دیگر، مجموعه ویژگیهای درونی که موسسهای را از موسسه دیگر متمایز میسازد و رفتار کارکنان آن را تحت تأثیر قرار میدهد، جو سازمانی آن موسسه نامیده میشود که بوسیله ادراک کارکنان و توصیفی که آنان از ویژگیهای درونی سازمان میکنند، اندازهگیری میشود (علاقه‌بند، ۱۳۸۰).
طبق تعریف هوی و میسکل، جو سازمانی به ادراک کارکنان از محیط عمومی کار در سازمان اطلاق
شده و متاثر از سازمان رسمی، غیر رسمی، شخصیت افراد و رهبری سازمانی است (هوی و میسکل، ۱۳۷۶).
فورهند وگیلمر جو را مجموعهای از صفات یا ویژگیهای توصیف کننده سازمان میدانند که آن صفات یا ویژگیها به شرح ذیل هستند :
الف) سازمان را از دیگر سازمانها جدا میکنند.
ب) نسبتاً در طول زمان بر سازمان تحمیل شدهاند.
ج) بر رفتار افراد در سازمان نفوذ دارند.
تاجیوری ولیتوین جو را چنین تعر یف میکنند «جو سازمانی کیفیت نسبتاً فراگیر محیط داخلی یک سازمان است که:
الف) توسط اعضای سازمان درک شده است.
ب) بر رفتارشان تأثیر دارد
ج) میتواند بر حسب مجموعه خاص، صفات ویژگیهای سازمان توصیف شود.
جیمز و جونز جو سازمانی را مجموعهای از صفات ویژگیها میدانند که افراد آنرا درک کرده و می‌توانند بر حسب اعمال، فرآیندها و ارتباط اعضای واحد با محیط، توصیف گردند.
پیترسون معتقد است که جو سازمانی به عنوان الگوهای معمولی یک موسسه ادراکات و نگرشهای کارکنان تعر یف میشود. وی تأکید میکند که جو سازمان حس مشترک از چگونگی درک اعضاء نقش آن‌ها در موسسه و چگونگی حس اعضاء در مورد سازمان است.
جو سازمانی مجموعهای از حالات، خصوصیات ویژگیهای حاکم بر یک سازمان است (میرکمالی، ۱۳۸۰). در فرهنگ توصیفی مدیریت، جو سازمانی به عنوان «مجموعه نقطه نظرهایی است که به طور مشترک در میان بیشتر مدیران عالی یک سازمان وجود دارد به ویژه در مورد اینکه چگونه باید با کارکنان رفتار کرد» تعریف شده است (اعتمادی اهری، ۱۳۸۵، ۱۴۳).
در تعریف دیگر جو سازمانی در برگیرنده سیستمی ارزشی است. به این معنی که طریقه انجام کار و
این که به چه رفتارهایی پاداش داده می‌شود را مشخص می‌کند.
پژوهنده دیگری جو سازمانی را «معبر فرهنگی» تعریف می‌کند آن را ناشی از تعاملات چند سویه‌ی اعضاء در زمینه فرهنگ سازمانی می‌داند (شیروی، ۱۳۸۰).
به هرحال جو سازمانی تعامل گروههای سازمانی است و اگر یک سازمان به عنوان یک سیستم اجتماعی فرض شود، تمام تلاشهای افراد در داخل آن سازمان باید در تعامل با این فرایند نقش داشته باشد. از دیگر وظایف هر سازمان میتوان به ایجاد ارتباط و تعامل بین سازمان و افراد نام برد تا بر اساس آن جو سازمانی مطلوبی حاصل گردد (اعتمادی اهری، ۱۳۸۵، ۱۴۳).
بطور کلی از تعاریفی که تاکنون در مورد جو سازمانی بیان شد این گونه استنباط میشود که مبانی نظری جو متعدد هستند. کو ی و توماس (۱۹۹۱)، بیان داشتند که در ادبیات مربوط به جو دو نوع جو با عناوین جو روانی و جو سازمانی عرضه شده است مطالعات قبلی در سطح جو فردی بود در حالی که مطالعات کنونی پیرامون جو سازمانی است و هر دو مقوله جو، به عنوان پدیده های چند بعدی توصیف میشود.

 

۲-۲-۱ اهمیت جو سازما نی در کارکردهای سازمان :

 

«درک و آگاهی مدیران از مفهوم جو و تحلیل و عملکرد مدیریت بسیار مهم تلقی میشود: چرا که جو سازمانها بر رفتار کارکنان تأثیر میگذارد. جو سازمانها بر شکلگیری خود انگاری کارکنان، نگرش آنها به کارها و برقراری روابط متقابل مطلوب با دیگران اثر دارد» (شیرازی، ۱۳۷۳، ۱۵۶)

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *