شده در حافظه که نمایانگر نظم جویی های گذشته در برقراری ارتباط بین پاسخها و رویدادهای محرک بعدی هستند، سود می جوید؛5) بر مبنای این منابع اطلاعات، حالت بعدی مورد انتظار در جهان ادراکی را پیش بینی می کند؛6) این پیش بینی را با حالت واقعی جهان ادراکی مقایسه می کند؛7) در مورد اینکه آیا بین این پیش بینی و حالت واقعی، توافق یا عدم توافق وجود دارد، تصمیم می گیرد؛8) اگر بین این دو وضعیت توافق وجود باشد، مراحل یک تا هفت از نو جریان می یابند؛9) اگر بین پیش بینی و حالت واقعی عدم توافق باشد، برنامه حرکتی جاری را متوقف می سازد و برونشدهای BIS راپدید می آورد تا اطلاعات بیشتری را دریافت کند و مشکلی را که موجب اختلال در این برنامه شده، حل نماید (گری،1994). باید توجه داشت که کاربرد این الگو برای مفهوم اضطراب، متمرکز بر گام شماره 9 و پیامدهای بعدی آن است (گری،؟).
2-3-3 سیستم فعال ساز رفتاری(BAS)
نظام ارتباطهای درونشد-برونشد خاصی که معرف سیستم فعال ساز رفتاری است، یک نظام پسخوراند مثبت ساده است که از طریق محرکهایی که با پاداش یا فقدان تنبیه همخوانی دارند، فعال می شود و به گونه ای عمل می کند که مجاورت فضایی-زمانی به این محرکها افزایش یابد. با افزودن این فرض که محرکهای شرطی خوشایندی از این نوع، به نسبت مجاورت فضایی- زمانی خود با محرکهای خوشایند غیرشرطی(هدفها)، موجب فعال سازی BAS می شوند، با سیستمی مواجه هستیم که به طور کلی قابلیت هدایت ارگانیزم به اهدافی را دارد (مانند آب و غذا) که برای بقا ضروری هستند(دویچ، 1964، به نقل ازگری، 1994).به عبارت دیگر، هدف BAS، شروع و هدایت رفتار اکتشافی مبتنی بر روی آورد است که ارگانیزم را به تقویت کننده ها نزدیکتر می کند.
در سطح عصب شناختی، پیشرفتهای سریع دهه های اخیر در شکل گیری الگوهای عصب روانشناسی احتمالی BAS نقش قابل توجهی داشته است. مؤلفه های کلیدی عصب شناختی BAS عبارتند از: عقده های پایه151 (جسم مخطط152 پیشین153 و پسین154 و پالیدوم155 پیشین و پسین)، تارهای دوپامینرژیکی156 که از مزانسفال157 (جسم سیاه158 و هسته A10) صعود کرده و به عقده های پایه عصب رسانی می کنند، هسته های تالاموسی159 که ارتباط نزدیکی با عقده های پایه دارند (گروس160،1983) فالوس161(1980) با بررسی این سیستم در آزمودنیهای انسانی، فعالیت BAS را با واکنش پذیری سیستم عصبی خودمختار همراه دانسته است.اگر چه، مطالعات اندکی ارتباط BAS و حالتهای هیجانی را در انسان بررسی نموده اند، می توان انتظار داشت که این سیستم، زیر ساخت حالتهایی چون انتظار خوشایند (امید) و خوشحالی باشد (گری،1994).
2-3-4 سیستم جنگ/گریز(FFS)
سیستم جنگ/گریز نیز که در نسخه تجدید نظرشده RST گری و مکناقتون (2000) سیستم جنگ/ گریز /بهت نامیده میشود؛ پاسخ در برابر محرکهای آزارنده غیرشرطی است در حالی که BIS به محرکهای آزارنده شرطی پاسخ می دهد، و در حالی که پاسخهای BIS از طریق توقف، خیره شدن، گوش دادن و آماده شدن برای فعالیت نمایان می گردد، پاسخهای FFS به شکل پرخاشگری دفاعی غیرشرطی و یا رفتار گریز ظاهر می شوند (آدامز162،1979).
عوامل زیادی وجود دارند که بر احتمال رفتار پرخاشگرانه در پاسخ به تنبیه تأثیر می گذارند، اما در مجموع می توان این نتیجه کلی را گرفت که پدید آمدن جنگ یا گریز، تا حد زیادی به محرکهایی که در زمان تنبیه در محیط وجود دارند، وابسته است. بنابراین به جای تفکر در مورد دو سیستم پاسخ در برابر دو نوع متفاوت تنبیه، بهتر است که یک مکانیزم واحد جنگ/گریز را در نظر بگیریم که اطلاعات را در مورد تمامی تهدیدهای غیرشرطی دریافت می کند و سپس بر پایه بافت کلی محرکها که تنبیه در آن بافت صورت گرفته، فرمان جنگ یا گریز را صادر می کند.
همان گونه که اشاره شد داروهای ضد اضطراب پاسخهای BIS را به درونشدهای متناسب آن کاهش می دهند، اما این گروه از داروها پاسخهایی را که در قبال محرکهای آزارنده غیرشرطی ظاهر می گردند، کاهش نمی دهند.در مقابل، داروهای ضد درد163 ، مانند مرفین164 ، پاسخ به این محرکها را کاهش می دهند؛ اما بر پاسخی که در قبال محرکهای آزارنده شرطی بروز می کند، تأثیری ندارد (ر.ک: [گری،؟]).
به همین ترتیب BIS و FFS مبانی عصب شناختی متفاوتی دارند. پژوهشهای مبتنی بر تحریک عصبی و ایجاد ضایعه در مغز، ساختهای خاصی را برای این سیستم در مغز شناسایی کرده اند. یکی از این ساختها بادامه165 و دیگری هیپوتالاموس میانی166 است. بادامه یک تأثیر بازدارنده بر هیپوتالاموس میانی دارد و این بخش از هیپوتالاموس نیز خود یک تأثیر بازدارنده بر برونشد نهایی میان مغز اعمال می نماید. ناحیه اخیر تارهای آورانی167 را دریافت می کند که اطلاعات محرک دردناک را منتقل می سازند. هم این بخش میان مغز168 و هم بادامه، گیرنده های تخدیری169 فراوانی دارند و بنابراین، احتمالا آثار ضد درد و مخدرهای درونزاد170 و برونزداد171 از طریق این نواحی تعدیل می شوند (پاسکال، فایر و اسپاریتا172،1996).
میشل و نلسون-گری173 (2006) دریافتند که ویژگیهای شخصیتی افراد بر شیوه رویارویی174 آنها با مشکلات، مؤثر است. در حالی که برخی در مواجهه با مشکلات، در خود فرو می روند، برخی دیگر به ابراز احساسات و هیجانات خود می پردازند و یا از دیگران کمک می خواهند. بسته به نوع ویژگیهای شخصیتی، هر فرد در برابر فشارهای روانی، واکنش خاصی از خود نشان می دهد (کلینیک175،1382، ترجمه محمد گودرزی).

2-4 راهبردهای مقابله ای
همه افراد در طول زندگی خود با استرس رو به رو می شوند. زندگی بدون استرس یعنی مرگ.
انسان
در همه شرایط تحت استرس قرار دارد، ولی گاهی امکان دارد یک استرس بیماری زا و مشکل زا شود، این
مسأله بستگی به مقابله های فرد دارد. منظور از مقابله، کوشش ها و تلاش هایی است که فرد انجام می دهد تا استرس را از میان بردارد، برطرف کند، یا به حداقل رساند و یا تحمل کند.
پیرلین و اسکالر176 (1987، به نقل از سلامت،1380)مقابله را رفتارهای آشکار و نهانی می دانند که هدفشان جلوگیری از در هم شکستن فرد از طریق درک خواسته ها و شناخت موقعیت های فشار زا می باشد. آنها ذکر می کنند که یکی از کهمترین کارکردهای مقابله خصوصیت محافظت کنندگی آن می باشد و برای آن، دو کنش اصلی بر می شمارند: 1-تغییر روابط موجود بین فرد و محیط (مقابله مسئله مدار177) و کنترل هیجان های استرس زا (مقابله هیجان مدار).
لازاروس و فولکمن(1984؛ به نقل از تیلور و شلی ای،1999) مقابله را کوشش های رفتاری و شناختی تعریف کرده اند که باعث مهار کردن، مدارا و کاهش نیاز یا خواسته های درونی و بیرونی و تعارض میان آنها می شود.
استون178(1991) مقابله را رفتارها و شناخت هایی می داند که در پاسخ به موقعیت خاص فشارزا ارائه می گردد و فرایندی است پویا ، که در طی زمان با توجه به نیازهای عینی و ارزیابی ذهنی موقعیت تغییر می کند.
تیلور179 (1999) معتقد است علیرغم تعاریف متعددی که از مقابله ارائه شده است، مقابله بیشتر از هر چیز یک مفهوم روانشناختی است. او مقابله را فرآیند کنترل نیازهایی می داند که فراتر از منابع فردی ارزیابی می شوند و شامل کوششهای عملی و درون روانی180 برای کنترل نیازهای درونی و بیرونی و تعارضات بین آنها است. در این تعریف اولا فرآیند مقابله با رویداد پر فشار فرآیندی پویا است. ثانیا، مقابله مجموعه ای از واکنشهای متقابل بین فردی است که در چهار چوبی از ارزشها و تعهدات روی محیط اثر می گذارند. دیگر اینکه، مقابله عملی دفعی و ناگهانی نیست و در مدت زمانی که فرد و محیط بر یکدیگر اثر می گذارند، به صورت زنجیره ای از پاسخها آشکار می شود. این تعریف که در دیدگاه وسیعی شامل اعمال و کوششهای متعدد به شرایط فشارزا است، درنمودار نشان داده شده است.
2-4-1 انواع مقابله و کارکردهای آن
تلاشهای زیادی به منظور طبقه بندی انواع پاسخهای مقابله ای تا کنون صورت گرفته است. بسیاری از پژوهشگران همچون فولکمن و لازاروس (1984؛ به نقل از تیلور و شلی ای181، 2002) دو نوع کلی مقابله متمرکز بر مشکل و و مقابله متمرکز بر هیجان را از هم متمایز نموده اند.

شکل2-2منابع یا موانع بیرونی

فرآیند مقابله (کوهن و لازاروس،1979؛ لازاروس و فولکمن، 1984؛ تیلور،1983؛ به نقل از تیلور و شلی ای، 1999، ص 206)
1)مقابله متمرکز بر مشکل (مسئله مدار): شامل اقداماتی است که فرد در رابطه با موقعیت فشارزا به منظور تغییر و یا حذف آن انجام می دهد و بر عامل فشارزا متمرکز است. معمولاً زمانی که موقعیت یا رویداد، قابل تغییر باشد و یا فرد چنین تصور کند که میتواند موقعیت را کنترل کرده و آن را تغییر دهد، از راهبرد مسأله مدار استفاده می کند. مقابله های مسئله مدار می تواند سالم یا ناسالم باشد.
نمونه هایی از مقابله های مسئله مدار سالم عبارتند از: استفاده از مهارت حل مسئله، برنامه ریزی، جستجوی اطلاعات ، راهنمایی و مشاوره گرفتن از متخصصان و افراد با تجربه، صبر و بردباری در راستای حل کردن مسئله، دریافت حمایت های اجتماعی در جهت حل مسئله و …
نمونه هایی از مقابله های مسئله مدار ناسالم عبارتنداز: دزدی، فرار، اجتناب، خودکشی)درصورتی که به قصد هدف خاصی صورت گرفته باشد(، خیانت، تهدید زورگویی و …
2)مقابله متمرکز بر هیجان (هیجان مدار): شامل اقداماتی است که در جهت تنظیم و کنترل پیامدهای هیجانی عامل فشارزا است تا تعادل عاطفی و هیجانی را حفظ نماید. در صورتی که موقعیت یا رویداد، غیرقابل تغییر باشد و یا فرد چنین تصوری داشته باشد در این حالت از راهبرد هیجان مدار استفاده می نماید. مقابله های هیجان مدار نیز به صورت سالم و ناسالم دیده می شوند.
نمونه های از مقابله های هیجان مدار سالم عبارتند از: دعا و نیایش ، خودگویی های مثبت ، حمایت گرفتن از دیگران ، گریه کردن آرام ، مراقبه ، ورزش ، پرداختن به کارهای هنری و …
نمونه هایی از مقابله های هیجان مدار ناسالم عبارتند از: خودکشی، پرخاشگری، رفتارهای خود تخریبی،سوء مصرف مواد و اعتیاد ، پناه بردن به خرافات، خوابیدن، رویاپردازی و…
نمی توان گفت که راهبرد مقابله ای خوب یا بد وجود دارد. هر کدام از این دو نوع راهبرد مقابله ای در موقعیتها و شرایط خاص، به عنوان روش مبارزه با مسائل و مشکلات به کار میروند، به طوری که ممکن است هر کدام از این راهبردها حالت سازنده و یا غیرسازنده داشته باشند. برای مثال فردی که راهبرد مقابله ای مسأله مدار از نوع سازنده را به کار می گیرد معمولاً مسؤولیت حل مسأله را می پذیرد، به دنبال کسب اطلاعات صحیح درباره مسأله است، در جستجوی یاری از طرف دیگران می باشد، تصمیم های عملی واقع بینانه اتخاذ میکند، به تنهایی و یا به کمک دیگران سعی در انجام نقشه های طرح شده دارد، نسبت به انجام کارها و حل مشکلات دیدگاه خوشبینانه دارد. در عوض، فردی که راهبرد مقابله ای مسأله مدار از نوع غیرسازنده را به کار می گیرد مسؤولیت کمتری در قبال حل مسأله می پذیرد، به دنبال اطلاعات ناکافی و ناصحیح است، از منابع نامناسب به جستجوی کمک میپردازد، تصمیمهای غیرواقع بینانه می گی
رد و دیدگاه بدبینانه دارد (کارور182 و شریر183،1999).

بعدها لازاروس و فولکمن (1986،به نقل از موس و اسکالر184، 1993) دو دیدگاه کلی برای طبقه بندی فرآیندهای مقابله ارائه دادند که دیدگاه اول بر مکان مقابله (فعالیت و جهت گیری شخصی در پاسخ به استرس) تاکید می کرد. یعنی یک فرد می تواند به مشکل نزدیک شده، در جهت حل آن بکوشد یا سعی کند از مشکل اجتناب کرده و بر کنترل هیجانات مرتبط با استرس متمرکز گردد. دیدگاه دوم بر روش مقابله( آیا یک پاسخ مستلزم کوششهای رفتاری یا شناختی است) تاکید می ورزد. ما در این جا این دو دیدگاه را ترکیب کرده و مفهوم یکپارچه تری از فرآیند مقابله ای ارائه می کنیم.
2-4-2 مقابله رویکردی-شناختی185
شامل تحلیل منطقی، ارزیابی مجدد مثبت، پذیرش مسئولیت و خویشتنداری است. این فرآیند مقابله ای، توجه دقیق بر یک جنبه از موقعیت در هنگام رویارویی با مشکل، طرح تجربیات

مداوم باشد.
 
برگرفته از کتاب «زوج درمانی، مایکل هاروی111،”
  
 2-2-4 فراوانی و آمارهای مربوط به خیانت:
خیانت زناشویی، دارای تاریخچه طولانی در حیات انسان است (هاروی112، 1995) و مطالعات بسیاری دلایل و شیوع روابط جنسی “خارج از رابطه زناشویی” را بررسی کرده‌‌اند (بنکز113، 2001). آمارهای موجود در رابطه با شیوع خیانت در روابط زناشویی، متفاوت است. درصد این روابط در ایالات متحده بین 26 تا 70% برای زنان و 33 تا 75% برای مردان متغیر بوده است (داپری114، وایت115، اولسن،116 و لافلور117، 2007; پلات118، نالبون119، کاسانوو120ا، و وچلر، 2008). اگرچه این نوع روابط جنسی عمدتا به طور پنهانی انجام می‌شوند، بررسی‌های تجربی دیگری نرخ آن را در طول دوران زندگی زناشویی بین 20 تا 50% برای زنان تخمین زده‌اند (گلاس و رایت121، 1992; کینسی، پومروی، و مارتین122، 1948; کینسی؛ پومروی، مارتین، و گبهارد123، 1953; هانت124، 1974; آثاناسیو، شاور، و تاوریس125، 1970). این آمار و ارقام با تحقیقات پیشین کینزی در اواخر دهه 1940 همخوانی داشته و تفاوت چشمگیری نشان نمی‌دهد (ویدرمن و الگییر126 ، 1996).
بر اساس مطالعات کینزی تقریباً 26 % زنان در مقطعی از ازدواجشان رابطۀ نامشروع داشتهاند (کینزی، پمروی و مارتین، 1948؛ کینزی، پمروی و گبهارد، 1953 ). گلس و رایت (1992) به این نتیجه رسیدند که 41 % مردان و 25 % زنان حداقل یک رابطه نامشروع را تجربه کردهاند، اما او حدس میزند کمتر از 10 % افراد متأهل خیانت میکنند. تحقیق دیگری توسط اسمیت (2002) انجام گرفته که مؤید یافتههای قبل میباشد. با توجه به اینکه آن آمارها بخشی از یک مطالعه آماری طبیعی است که بیش از 1200 نفر به آن پاسخ داده و مرتباً تکرار شدهاند، بنظر میرسد که یافتههای آن کاملاً مستند باشد.
2-2-5 عوامل خیانت
تحقیقات انجام شده در رابطه با خیانت حاکی از آن است که دلایل متعددی را می‌توان برای اقدام افراد به چنین کاری برشمرد، ازجمله نارضایتی در رابطه فعلی، تمایل و اشتیاق برای تنوع یا هیجان جنسی، انتقام، خشم یا حسادت، احساس عدم امنیت یا نامطمئن بودن درمورد رابطه، همنشینی و صمیمیت، بلوغ نایافتگی و کمبود تعهد، علاقه مفرط برای برقراری رابطه عاشقانه با فرد خارج از رابطه زناشویی، نارضایتی جنسی، افزایش عزت نفس، ناتوانی در کنترل وسوسه‌ها، در دسترس نبودن همسر، مصرف دارو یا الکل (بانک127، 1980; دریگوتاس128 و همکاران، 1999; فلدمن و کافمن129، 1999; فلدمن و همکاران، 2000; گلاس و رایت، 1988). علاوه بر دلایل مذکور، ادبیات موجود دررابطه با انگیزه‌های ارتکاب به خیانت متغیرهای دیگری را نیز منجمله سن، تحصیلات، وجود فرصت‌ها، طول مدت رابطه، تاریخچه طلاق، مذهبی بودن، رضایت از رابطه و عوامل و ویژگی های شخصیتی را در این زمینه موثر دانسته‌اند (آتکینز130 و همکاران، 2001; گریلی131، 1994).
2-3 دیدگاه شخصیت گری
در سالهای اخیر رویکردهای روان _ زیست شناختی در شخصیت، رشد و تحول فزاینده ای داشته اند. بخشی از آن به دلیل ابداع تکنولوژی مانند انواع تصویربرداریهای مغزی و بخشی دیگر به دلیل پیدایش توافق عمومی محققان در توجه به فرایندهای زیستی به عنوان زیربنای شخصیت می باشد.
هانس آیزنک و جفری گری در میان نخستین پیشگامان فرضیه صفات شخصیت، چشم انداز تازه ای از تفاوتهای فردی در این حیطه از کارکرد مغز ارائه دادند. هر دو نظریه پرداز با این فرض آغاز کردند که ما می توانیم فرایندهای مغزی را توسط معانی ساده شده ای از مفهوم سیستم عصبی مشخص کنیم زیرا این مفاهیم مدارهای کلیدی مرتبط با شخصیت و رفتار را در بر دارند . آیزنک (1916-1997) با بهره گیری از روش تحلیل عاملی سه بعد شخصیتی بنیادی را مشخص کرده است: درونگردی-برونگردی(E)، نوروزگرایی(N)و پسیکوزگرایی (P). این سه عامل(یا عوامل مشابه آنها) در مطالعات فراوانی (به عنوان نمونه: (زاکرمن132،کلمن133 وکامک134، 1988) ، مورد تأیید واقع شده اند.دو بعد نخست بیشتر از پسیکوزگرایی مورد توجه قرار گرفته و آیزنک تفاوتهای فردی در این ابعاد را ناشی از تفاوتهای ساختاری و کنشی مغز تلقی کرده است (لایبرت135 و اسپیگلر136،1990).
گری (1970) اشاره می کند در مطالعاتی که در مورد حیوانات انجام داده است، مشخص شده که حیوانات به محرکهای آزارنده شرطی و غیرشرطی به شکل متفاوتی پاسخ می دهند. حیوان در پاسخ به یک ضربه الکتریکی دردناک، افزایش فعالیت نشان می دهد؛ می دود، می پرد و به سمت هدف مناسب (برای مثال حیوانی دیگر) حمله ور می شود.در حالی که، در پاسخ به محرکی که با ضربه الکتریکی همخوانی دارد، به احتمال زیاد در یک جا خشکش زده و متوقف می ماند.
تمایز بین محرکهای شرطی و غیرشرطی در مورد محرکهای خوشایند نیز صدق می کند. پاداشهای غیرشرطی (مانند غذا، آب و جفت جنسی) در حیوان، پاسخهای پایانی137 خاصی را برمی انگیزند که هر یک با محرک غیرشرطی مورد نظر تناسب دارند (مانند جویدن، لیسیدن و جفت گیری کردن). این پاسخهای پایانی می توانند در یک قالب شرطی نیز ظاهر شوند؛ اما افزون بر این، محرکهای شرطی پاداش، الگویی از رفتار(شامل افزایش فعالیت، روی آورد و اکتشاف) را برمی انگیزند که نسبتا مستقل از محرکهای غیرشرطی خاصی است که با آن جفت شده اند (گری،؟). فرض بر آن است که مکانیزم تنبیه، پاسخهای خاص، محرکهای آزارنده شرطی و مکانیزم پاداش، پاسخهای مقدماتی به محرکهای خوشایند شرطی را تعدیل می کند (گری، 1994).
گری (1991)، برای ارائه تصویری روشنتر از عمکرد مکانیزمهای پاداش و تنبیه و ارتباطهای موجود بین این سیستمها و سایر مراکز، د
یاگرامی را ارائه می دهد (شکل 1).او در این شکل، افزون بر مکانیزمهای پاداش و تنبیه و سیستم حرکتی (که به آنها اشاره شد)، یک مکانیزم تصمیم را نیز در نظر می گیرد تا در شرایط تعارض بین روی آورد و اجتناب فعل پذیر به انتخاب مبادرت ورزد. بدون چنین مکانیزمی دستورهای متعارض به طور مستقیم به سیستم حرکتی ارسال می شوند، و احتمالا پیامدهای ناگواری را پدید می آورند. عملکرد مکانیزم تصمیم مبتنی بر قواعد ریاضی است (ر.ک[گری و اسمیت،1969]).

درونشد:نشانه های تنبیه درونشد: نشانه های پاداش

شکل2-1: بخشی از الگوی گری و اسمیت در مورد یادگیری و تعارض
(اقتباس از گری،1991)
اما آنچه در اینجا اهمیت دارد توجه به این نکته است که مکانیزم تصمیم، یا مدار اتصال بین مکانیزم پاداش و فرمان روی آورد را برقرار می سازد (سمت چپ شکل)، یا مدار اتصال بین مکانیزم تنبیه و فران توقف رفتار را برقرار می سازد (سمت راست شکل)، ولی نمی تواند هر دو جریان را همزمان برقرار کند.در این شکل همچنین سیستمی با نام مکانیزم برپایی138 مشخص است.این سیستم درونشدهایی را از مکانیزمهای پاداش و تنبیه دریافت می کند و خود نیز برونشدهایی139 را به قسمتهای فرمان(یکی برای روی آورد و دیگری برای اجتناب فعل پذیر) ارسال می نماید.بدین ترتیب افزایش شدت فعالیت هر یک از این فرمانها که ارتباطش با مکانیزم تصمیم برقرار گردد، بستگی به دامنه درونشدهایی دارد که مکانیزم برپایی از مکانیزمهای پاداش و تنبیه دریافت می کند. مطلب اخیر بیانگر این نکته است که اگر به عنوان مثال رفتار روی آورد حاصل شود و حیوان همزمان با تهدیدهایی مواجه شود که نشانه های تنبیه را دارند، رفتار روی آورد با قدرت بیشتری جریان خواهد یافت ( گری،1991).
2-3-1 سیستمهای مغزی/رفتاری
توجه به مکانیزمهای مختلف پاداش و تنبیه و مسأله تفاوتهای فردی در حساسیت نسبت به محرکهای مختلف (شرطی-غیرشرطی و خوشایند-آزارنده که در بخش پیشین به آنها اشاره شد) حاصل مطالعاتی است که گری غالبا در چهارچوب بررسیهای آزمایشگاهی یادگیری حیوانات و آثار داروهای روان گردان انجام داده است. به عبارت دیگر، وی با اشاره به سیستمهای زیست شناختی متفاوت که مبتنی بر تکامل مجزای مکانیزمهای پاداش و تنبیه در مغز مهره داران است، سه سیستم مغزی/رفتاری متفاوت را مطرح می کند که زمینه ساز تفاوتهای شخصیتی است.
توصیف هر یک از این سیستمها مستلزم تمایزهایی است که(حداقل)در سه سطح صورت می گیرد: بعد رفتاری(تحلیل درونشد-برونشد سیستم).بعد عصب شناختی(کنش وری و ساختار عصبی سیستم)و بعد شناختی(کنش وری پردازش اطلاعات سیستم). شایسته است که بعد چهارمی تحت عنوان بعد فاعلی140 (که نمایانگر تجربه های فاعلی همراه با فعالیت سیستم می باشد) نیز در نظر گرفته شود، اما پژوهشهای تجربی ابزار معتبری برای ارزیابی بعد اخیر نداشته اند (گری،1994).
2-3-2 سیستم بازداری رفتاری(BIS)
این سیستم بیش از قسمتهای دیگر این الگو مورد بحث قرار گرفته است. محرکهای شرطی که با تنبیه همخوانی دارند، محرکهای شرطی که با حذف یا پایان یافتن پاداش همخوانی دارند، محرکهای جدید و محرکهایی که به صورت ذاتی برای یک نوع ترس آور هستند در مقوله محرکهای مهم برانگیزاننده این سیستم قرار دارند (کر،1997؛ گری،1994؛ هاگوپیان و اولندیک141، 1994) وباید توجه داشت که اگر چه دو محرک نخست(محرکهای شرطی تنبیه و فقدان پاداش)مبتنی بر پدیده یادگیری هستند، -BIS خود در فرایندهای یادگیری نقشی ندارد.شکل گیری تنبیه شرطی و علامت محرکهای ناکامی براساس فرایند کلی خاصی است که در سایر اشکال شرطی سازی صورت می گیرد و این پدیده بر عهده سیستمهای مغزی دیگر است. از سوی دیگر، باید این نکته را نیز در نظر گرفت که شیوه ای که طی آن BIS به این محرکهای شرطی پاسخ می دهد نیز یاد گرفته نشده است. ارگانیزم به شکل ذاتی می داند که چگونه به تهدید پاسخ دهد، اما باید یاد بگیرد که چه چیزی تهدیدکننده است، و حتی در برخی شرایط این را نیز یاد نمی گیرد، زیرا همان گونه که اشاره شد، در مورد محرکهای ترس آور ذاتی، BIS تقریبا به صورت خودکار پاسخ می دهد (گری،1991).
رفتارهایی که با این محرکها برانگیخته می شوند عبارتند از: بازداری رفتاری(مختل شدن رفتار جاری)، افزایش سطح برپایی به گونه ای که رفتارهای بعدی (که می توانند ادامه عمل مختل شده نیز باشند) با قدرت و/یا سرعت بیشتری انجام شوند.افزایش توجه به شکلی که اطلاعات بیشتری، بخصوص در مورد اجزای جدید محیط، دریافت شوند (گری،؟). .باید توجه داشت که BIS نمایانگر یک سیستم واحد است، نمی توان انتظار داشت که تعدادی ارتباط مجزا بین هر یک از درونشدها و برونشدها وجود داشته باشد و در واقع هر درونشدی تمامی برونشدها را برمی انگیزد. همچنین مطالعاتی که تأثیر داروها و ایجاد ضایعه در مغز حیوانات را پیگیری نموده اند به این یافته رسیده اند که می توان با این مداخله ها، تمامی برونشدهای این سیستم را مختل کرد، بدون آنکه در سایر سیستمها اثری بر جای گذاشه شود (گری،1994).
در بین مداخله هایی که به شکل اختصاصی ا رتباطهای درونشد-برونشد BIS را متوقف می سازند، استفاده از داروهای ضد اضطراب اهمیت ویژه ای دارد. بنزودیازپینها142 ، باربیتوراتها143 و الکل سه دسته مهم از داروهایی هستند که اضطراب را کاهش می دهند (هاگوپیان و اولدینگ،1994).
از لحاظ عصب شناختی، مجموعه ساختهایی
که کنشهای BIS را بر عهده دارند، در سیستم جداری -هیپوکمپی144 قرار دارند. سه بخش اصلی ساختمانی این سیستم عبارتند از: تشکیلات هیپوکمپی145 ناحیه جداری146 (که متشکل از ناحیه جداری میانی147 و ناحیه جداری جانبی148 است) و مدار پاپز149 (گری،1994).
در سطح شناختی، مفهوم کلیدی BIS در مقایسه گر150 خلاصه می شود، یعنی سیستمی که لحظه به لحظه رویداد احتمالی بعدی را پیش بینی و این پیش بینی را با رویداد واقعی مقایسه می کند.در واقع این سیستم:1) اطلاعاتی را که بیانگر حالت کنونی جهان ادراکی هستند، در نظر می گیرد؛2) به این اطلاعات، اطلاعات دیگری را می افزاید که مربوط به برنامه حرکتی کنونی فرد است؛3) از اطلاعات ذخیره شده حافظه که نمایانگر نظم جویی های گذشته، در برقراری ارتباط بین رویدادهای محرک هستند، استفاده می کند؛4) به همین ترتیب، از اطلاعات ذخیره

خود دارند (ولز،2000).

تعاریف عملیاتی:
سیستم فعال ساز رفتاری:
افرادی که در پرسشنامه شخصیت گری –ویلسون نمراتشان: ZBAS≥1 و ZBIS≤0/50باشد در گروه افراد با سیستم فعال ساز رفتاری بالا و افرادی که در این پرسشنامه، نمراتشان به صورت ZBIS≥-0/50 و ZBAS≤-1 باشد در گروه افراد با سیستم فعال ساز رفتاری پایین قرار می گیرند.

سیستم بازداری رفتاری:
افرادی که در پرسشنامه شخصیتی گری-ویلسون نمراتشان به صورت ZBIS≥1 و ZBAS≤0/50 باشد در گروه افراد با سیستم بازداری رفتاری بالا و افرادی که در این پرسشنامه نمراتشان به صورت ZBAS≥-0/50 و ZBIS≤-1 باشد در گروه افراد با سیستم بازداری رفتاری پایین قرار می گیرند.

باورهای فراشناختی:
منظور از باورهای فراشناختی، نمره ایست که فرد از پرسشنامه باورهای فراشناختی MCQ-3082 در هر یک از سطوح پنج گانه سنجیده شده در این پرسشنامه به دست می آورد (ولز و کارترایت و هاتن،1997).

راهبردهای مقابله ای مسئله مدار:
منظور نمره ایست که فرد از چهار زیر مقیاس: طلب اجتماعی، پذیرش مسئولیت، حل مسئله برنامه ریزی شده و ارزیابی مجدد مثبت در پرسشنامه راهبردهای مقابله ای لازاروس و فولکمن (1985) به دست می آورد.

راهبردهای مقابله ای هیجان مدار:
منظور نمره ایست که فرد از چهار زیر مقیاس: مقابله مستقیم، فاصله گرفتن، گریز- اجتناب و خود کنترلی در پرسشنامه راهبردهای مقابله ای لازاروس و فولکمن (1985) به دست می آورد.

فصل دوم

ادبیات و پیشینه تحقیق

الف- پیشینه نظری:
خانواده
خانواده مهمترین نهاد اجتماعی در جوامع انسانی است که تکوین و پرورش شخصیت افراد در آن شکل می گیرد (فرجاد،1377). برای اینکه خانواده بتواند کارکردهای اصلی خود را به خوبی انجام دهد، لازم است امنیت و آرامش در آن وجود داشته باشد. واقعیت این است که در فرایند چرخه ی زندگی خانواده مسایل و مشکلاتی بوجود میآید که آرامش آن را هر چند برای مدت کوتاهی سلب می کند. این مسایل در سطح خرد مربوط به ساختارها و کارکردهای نهاد خانواده و در سطح کلان مربوط به ساختارهای اجتماعی است. تغییر و تحولاتی که به لحاظ اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی در جوامع بوجود می آید، نهاد خانواده را تحت تأثیر قرار می دهند (ریتزر83، 2004).
خانواده در طول تاریخ تحت تأثیر تحولات گوناگون اقتصادی و اجتماعی دگرگون شده است (عنایت و موحد، 1383). این دگرگونیها منجر به بروز تعارض در روابط متقابل اعضای خانواده از حالت خفیف گرفته تا حالتهای شدید که خشونت خانواده است، شده است. بخشی از این تعارضات در ارتباط با عوامل بیرون از خانواده و بخشی از آنها در ارتباط با عوامل درونی خانواده است. البته میان این دو عامل رابطه ی متقابل وجود دارد. مطالعات متفکران گوناگون نشان می دهد که تعارضات خانواده در ارتباط با تعارضات جامعه است (دودلی-گرنت84، 2001؛ هالپرن85، 2001؛ کاسلو86،2001؛ ریس و همکاران87، 1993). افزایش میزان تضادهای خانواده اثر منفی در سازگاری اعضای آن دارد (ریتزر و مارتین88، 1993).
تعارضات بوجود آمده در خانواده مسایل و مشکلاتی را در سطوح فردی، نهادی و اجتماعی بوجود میآورند. در سطح فردی اعضای خانواده ای که در تعارض با یکدیگر قرار می گیرند، تعادل روانی خود را از دست می دهند و چه بسا رفتارهایی مثل پرخاشگری و افسردگی در آنها دیده شود (فینچمن89، 2003).
مطالعات پژوهشگران نشان می دهند، کودکانی که والدینشان به علت تعارض زیاد طلاق گرفته اند، دچار ناسازگاری رفتاری شده و هنگامی که به بزرگسالی می رسند، رابطه ی ضعیفتری با والدین خود برقرار می کنند. همچنین، پس از ازدواج احتمال طلاق آنها افزایش می یابد ( بودن من90،1997؛کانی91، 1994). اگر مسایل و مشکلات ناشی از تعارضات خانواده در یک جامعه شدت یابند، استحکام خانواده را به خطر می اندازد و این امر تهدیدی برای استحکام جامعه و نظام اجتماعی بشمار می رود (گیدنز92،2003،ترجمه جلال پور، 1382).
برخی از صاحب نظران جامعه شناسی خانواده به پیروی از نظریه پردازان کلاسیک مکتب تضاد، بر اجتناب ناپذیر بودن تعارضات خانواده تأکید می کنند (دوچ93، 1973؛ زیمل94، 1955؛ لنسکی95، 1966). برخی مطالعات انجام شده در کشورهایی مثل آمریکا و کانادا نشان می دهند که فراوانی و شدت تعارضات خانواده نسبت به سایر نهادهای اجتماعی بیشتر است. هم جوانان و هم بزرگسالان تعارضات خانواده ی خود را در مقایسه با تعارضات خودشان با دوستان و همکاران بیشتر و ناگوارتر گزارش کرده اند (آدامز و لارسن96،2001).
پیامد تعارضات خانواده محدود به اعضای خانواده نشده و سایر نهادهای اجتماعی و حتی اقتصادی را تحت تأثیر قرار می دهد. از آنجا که فرزندان خانواده های از هم گسیخته که پیش از جدایی کامل تعارضات گوناگون داشته اند، احتمال کمی دارد که تحصیلات خود را به اتمام رسانده و وارد دانشگاه شوند و از آنجا که تحصیلات عامل کلیدی و تعیین کننده در موفقیت اقتصادی است، در درازمدت این امر باعث نابسامانی اجتماعی میشود (آستن97، 1991).
یکی از ویژگی‌هایی که در تأهل برای زن و مرد به وجود می‌آید، مسأله‌ی تعهد و وفاداری هر یک از زوجین نسبت به هم است که براساس آن پایه و اساس زندگی مشترک آن‌ها تشکیل می‌شود. اما متأسفانه در طی سال‌های اخیر مسأله‌ی روابط فرازناشویی که تحت عنوان خیانت به همسر شناخته می‌شود، به یکی از معضلات اجتماعی تبدیل شده و گریبان‌گیر بسیاری از خانواده‌ها شده است (
کاوه،1387).
اعضای خانواده وضعیت شان به نحوی است که تغییر در شرایط و اوضاع و احوال هر یک از افراد خانواده در وضعیت سایر اعضای خانواده تاثیرگذار خواهد بود.این ویژگی بارز خانواده باعث میشود تا امری مانند خیانت همان طور که در وضعیت عاطفی،روانی و ارتباطی همسران پیامدهای قابل توجهی را ایجاد می کند،در سایر اعضای خانواده مانند فرزندان نیز مشکل آفرینی و عواقبی را به دنبال داشته باشد (خدمتگذار، بوالهری و کرملو، 1387).
خیانت زناشویی
2-2-1 تعریف
تعریف خیانت حداقل 20 سال موضوع بحث در ادبیات محققان بوده است.علی رغم تعریف خاصی که از سوی بعضی محققان ( مثل تامپسون98،1984)مبنی بر سکس تناسلی به عنوان یک مولفه ارائه شده است، هنوز عناصر مبهمی از آن وجود دارد( ویکس و دیگران99،2003).هر چند سکس تناسلی یقینا از سوی بسیاری خیانت محسوب شده است، تکیه صرف به این مشخصه از شمول رفتارهای دیگر از قبیل بوسیدن، نوازش یا رابطه عاطفی که در انحصار شریک اولیه است ممانعت می کند. این معیارهای خاص برای درمانگران و زوج ها محدود کننده است (ویکس و دیگران،2003).نتیجه این چالش ها ،اذعان محققان، زوج ها و درمانگران به تعریف گسترش یافته ای از خیانت است.یعنی تعریفی که از عواطف و رفتارها (پیتمن 100،1989; اسپرینگ101،1996) و نیز راز بودن به عنوان یک مولفه (لوسترمن102،1998) تشکیل یافته باشد.در این بین تعریف ویکس از خیانت به خاطر در برگرفتن انواعی از موقعیت های دو تایی و ارتباط های سازمانی را برمی گزینیم. اما ابتدا تعاریفی را که به نظر محدود کننده می باشند بررسی می کنیم:
1-تعریف تامسون(1984):”ارتباط جنسی تناسلی خارج از ازدواج، بدون آگاهی یا رضایت همسر”.
2- تعریف کاپلان و سادوک103 (2007): خیانت تحت عنوان زنای محصنه به عنوان” ارتباط جنسی با شخص سوم خارج از روابط زناشویی”.
3- تعرف ویکس (2003): “تخطی از پیمان مفروض یا بین شده میان زوجین در مورد انحصاریت عاطفی و جنسی”.
حال اگر تعریف ها و جنبه های مهم خیانت از سوی پیتمن(1989)، اسپرینگ (1996) و ویکس (2003) را از نظر بگذرانیم می توان خیانت را چنین تعریف کرد:
«تخطی از پیمان مفروض یا بیان شده بین زوجین در مورد انحصاریت عاطفی و جنسی که به صورت یک راز، بدون آگاهی و رضایت طرف مقابل صورت می گیرد».
این تعریف دارای ویژگیهایی است:
شامل شدن مسائل مرتبط با خیانت عاطفی یا هیجانی
محدود نشدن به روابط دگر خواهانه
احترام گذاشتن به تعریف زوجین از خیانت
عدم آگاهی، رضایت و ترس از افشا شدن ویژگی و معیار مهم برای خیانت محسوب می شود.

2-2 -2 انواع خیانت
الف) خیانت عاطفی104: یکی از زوجین به دلایل مختلف ، مشکلات و مسائل عاطفی خود را بیش از آنکه با همسرش مطرح کند با فرد دیگری خارج از خانواده اش در میان می گذارد و از او حمایت عاطفی می جوید. بی وفایی های عاطفی اشکال مختلفی مثل ارتباط اینترنتی ، ارتباط در محیط های کاری و ارتباطات تلفنی دارد این نوع خیانت در زنان بیشتر است.
ب) خیانت جنسی105: به معنای روابط جنسی مرد یا زنی متاهل با جنس مخالف است که غریبه باشد که این خیانت در همه فرهنگها ناپسندیده تلقی میشود . این ارتباطات شامل ارتباط با زنان خیابانی ، ارتباط جنسی با همجنسان است این نوع خیانت در مردان بیشتر از زنان است.
ج ) خیانتهای مرکب106 : که شامل ترکیبی از خیانت عاطفی و خیانت جنسی میباشد . که این نوع خیانت بیشترین نوع آنست که گاهی از روابط جنسی به روابط عاطفی و گاهی از روابط عاطفی به روابط جنسی کشیده میشود و سخت ترین نوع خیانت از نظر درمان است.
د) خیانت اینترنتی107 (مجازی): یک ارتباط اینترنتی به عنوان رابطه ای جنسی یا عاشقانه تعریف می شود که از طریق تماس اینترنتی آغاز شده و به واسطه مکالمات الکترونیکی از قبیل ایمیل، اجتماعات مجازی، نظیر اتاق های گفتگو، بازی های تعاملی یا گروه های خبری ادامه می یابد (کوپر،1998). این ارتباط می تواند به صورت روابط پایدار با یک فرد خاص یا با افراد مختلف در اینترنت انجام شود. این رابطه زمانی به عنوان خیانت تلقی می شود که فرد به رغم داشتن یک رابطه متعهدانه با فردی در دنیای واقعیت، همزمان، به طور پنهانی و دور از آگاهی شریک زندگی خویش با یک شریک اینترنتی نیز رابطه عاشقانه یا جنسی بر قرار کند (خدمتگزار و همکاران، 1387).

2-2-3 گونه شناسی خیانت:
گذشته از تنوع در تعاریفی که از جنبۀ تعریف خیانت منتشر شده است، تنوع وسیعی در تایپولوژی درمان آن نیز وجود دارد. ویکس و دیگران (2003)، در بازبینی اخیر چنین انواعی، 8 گونه شناسی متفاوت و جدا مبتنی بر مدلهای خیانت را فهرست کردهاند. هرچند این گونهشناسیها وسیع هستند اما به چند دلیل دارای مسأله هستند:
گرایش به وجود تفاوت وسیع بین آنها وجود دارد.
در ایزوله کردن طرف مقابل ایجاد شده اند.
عمدتاً بر اساس عقیده و مشاهدات بالینی مبتنی هستند تا پژوهش.
نتیجه اینکه بهرهگیری از چنین گونهشناسیهایی بطور معناداری محدود به محیطهای بالینی هستند. تنها گونهشناسی که از لحاظ تجربی دارای اعتبار است، گونهشناسی ارائه شده توسط دریگوتاس108 و دیگران (1999) است: خیانت عاطفی (صرف انرژی، زمان و صمیمیتی که در انحصار شریک نخست بوده است)، خیانت جسمانی (رابطۀ جنس با فردی خارج از رابطۀ اصلی)، و ترکیبی از آندو. در ضمن گونهای دیگر از روابط فرازناشویی بنام خیانت اینترنتی وجود دارد(هرتلین109، 2003)  که میتواند گونهشناسی فوق را نیز در خود جای دهد. طبقهبندی هامفری110 (1987) برای ملاک قرار دادن نوع رفتارها
به عنوان طرح کلی توصیف خیانت در مقابل با رفتارهای عادتی نیز در خور توجه است که لوسترمن با اضافه کردن یک معیار دیگر و قلمداد کردن خیانت بعنوان درگیری فرازناشویی بجای رابطۀ جنسی فرازناشویی آنرا گسترش داد:

جدول 2-1مقایسۀ روابط کوتاه مدت با رابطۀ نا مشروع بر اساس طبقه بندی هامفری
طبقه بندی هامفری
عادت
رابطه
زمان
کوتاه
گسترده
میزان وابستگی عاطفی
 
هیچ جنبۀ عاطفی ندارد
 
عموماً شدید حتی گاهی بنظر میرسد شهوانی باشد.
ارتباط جنسی/ خودداری
 
همیشه جنبۀ جنسی دارد
 
میتواند هردو مورد را در بر داشته باشد.
مخفیانه/ آشکار
مخفیانه
مخفیانه
یکطرفه یا دوطرفه
 
میتواند دوطرفه باشد ولی اغلب یکطرفه است.
میتواند یکطرفه یا دوطرفه باشد
 
همجنس/ غیرهمجنس
 
عموماً غیر همجنس
 
میتواند به هردو شکل باشد اما اغلب غیر همجنس است.
تعداد شرکای جنسی
به تعداد زیاد
یکنفر، گرچه در طول زمان میتواند ارتباط

سوم…………………………………………………………………………………………………………………………………..73
فصل پنجم………………………………………………………………………………………………………………………..75
5-1 بحث و نتیجه گیری………………………………………………………………………………………………………………………………..76
5-2 محدودیتهای تحقیق………………………………………………………………………………………………………………………………83
5-3 پیشنهادات پژوهشی……………………………………………………………………………………………………………………………….84
5-4 پیشنهادات کاربردی……………………………………………………………………………………………………………………………….85
فصل ششم………………………………………………………………………………………………………………………..86
منابع فارسی…………………………………………………………………………………………………………………………………………………….87
منابع لاتین………………………………………………………………………………………………………………………………………………………90

فهرست جداول و شکلها
جدول 2-1………………………………………………………………………………………………………………………………………………………23
شکل2-1…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………28
شکل2-2…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………37
شکل2-3…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………45
جدول2-2 ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………51
جدول4-1……………………………………………………………………………………………………………………………………………………….71
جدول4-2 ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………72
جدول4-3……………………………………………………………………………………………………………………………………………………….72
جدول4-4……………………………………………………………………………………………………………………………………………………….73
جدول4-5……………………………………………………………………………………………………………………………………………………….74

فصل اول

کلیات

1-1 مقدمه

خیانت1 مسئله ای تکان دهنده برای زوج ها و خانواده ها و پدیده ای رایج برای درمانگران ازدواج و خانواده است (اتکینز2،باکوم3 و جاکوبسن4،2001). هر چند ارتباط با شخصی غیر از شریک خود ممکن است به صورت جسمانی یا عاطفی باشد، اما نتیجه نهایی این است که زمان صرف شده بین یکی از زوجین با فردی خارج از رابطه زناشویی برای زوجها مسئله ای جدی خواهد بود (گلس5،2002).زمانی که وقت، انرژی و منابع برای حفظ رابطه دیگری سپری شود،رابطه اولیه در میزان صمیمیت و انرژی ضعیف خواهد شد (مولتراپ6،1990).
ارتباط با افراد دیگر، عموما بخش عمده ای از زندگی افراد را تشکیل می دهد. بزرگسالان نوعا در اقدام به تک همسری گزینی،در زمان جوانی به دنبال ایجاد یک رابطه صمیمانه انحصاری هستند (سیدمن7 و رایدر8،1994).تقریبا تمامی افراد متاهل یا کسانی که با شریک جنسی خود زندگی میکنند، انتظار دارند شریک آنها از نظر جنسی و احساسی به آنها وفادار باشد (جایامالا مادائیل9،دایا سینگ سندهو10،2008).
از آنجا که ابعاد شخصیتی بر فرآیندهای مختلف خیانت تاثیر می گذارند، تبیین تعداد این ابعاد و نحوه تاثیر گذاری آنها مسئله ای قابل بررسی می باشد و می توان انتظار داشت که رگه های شخصیتی افراد تاثیر مهمی بر شیوه های مقابله ای آنها با مسائل گوناگون داشته باشد. یکی از نظریه های شخصیت که بر پایه های نظری قوی بنا شده است نظریه شخصیت گری-ویلسون11 می باشد، که بر تکامل مجزای مکانیسم های پاداش و تنبیه در مهره داران تاکید می ورزد.
از سوی دیگر راهبردهایی12 که فرد برای مقابله برمی گزیند، بخشی از نیم رخ آسیب پذیری وی به شمار می رود. به کار بردن راهبردهای نا مناسب در رویارویی با عوامل فشارزا می تواند موجب افزایش مشکلات گردد، در حالی که به کار گیری راهبرد درست مقابله ای می تواند پیامد سود مندی در پی داشته باشد (داعی پور،1378). از سوی دیگر یکی از زیر مجموعه های خود تنظیمی و استفاده از راهبردهای مقابله ای13، که نقش مهمی در خیلی از کارکردها و دانشها دارد فراشناخت14 است. به عبارت ساده تر فراشناخت تفکر درباره تفکر یا شناخت خود است. فراشناخت یک مفهوم چند وجهی است که شامل، فرآیندها و استراتژیهایی است که ارزیابی، مراقبت یا کنترل شناختی را به عهده دارند (فلاول15،1979؛ موزس و بایرد16،1999؛ ولز17،2000).
در این تحقیق به بررسی نقش عوامل شخصیتی، هیجانی و شناختی دخیل در خیانت زناشویی می پردازیم.

1-2 بیان مسئله
خیانت زناشویی18 موضوعی است که زوج درمانگران به صورت منظم در کارهای بالینیشان با آن مواجه می شوند و می تواند تجربه ای گیج کننده و دردناک برای همه ی کسانی باشد که با آن درگیرند، افزون بر این، خیانت یکی از دلایل عمده ی طلاق و ازهم پاشیدن ازدواج است ( گلاس و رایت19، 1997، به نقل از شاکلفورد20، 2008).
خیانت شامل برقراری ارتباط جنسی یا عاطفی یک فرد متأهل با جنس مخالف، خارج از چارچوب خانواده (غیر از همسر) است (کاوه،1383).
ی
کی از مواردی که برای مطالعه و درمان خیانت باید به آن توجه کرد، دیدگاه پست مدرنیسم است. بر اساس این دیدگاه، واقعیت عینی و بیرونی مشخصی وجود ندارد. در واقع، واقعیت بر اساس مرجع قیاس درونی خود افراد تعریف می شود، و به همین دلیل افراد نمی توانند تجربیات ذهنی یکدیگر را به طور کامل درک کنند. با توجه به این دیدگاه، هر زوجی نسبت به خیانت تعریف خاصی دارد و لذا نمی توان تعریف ثابت و یکسانی از این مفهوم بیان کرد. به عنوان مثال فردی ممکن است عواملی نظیر داشتن مقاربت جنسی، پنهانی بودن رابطه یا داشتن صمیمیت عاطفی همسرش با جنس مخالف را خیانت تلقی کند ( هرتلین و پایرسی21، 2005)، در صورتی که ممکن است از نظر یک فرد دیگر، چنین مواردی خیانت محسوب نشود. بنا بر این هر زوجی بنا به نوع تعهدات و محدودیت هایی که در رابطه خویش با یکدیگر توافق کرده اند نگرش خاصی نسبت به خیانت دارند، و به همین دلیل این مفهوم در طی سالیان مختلف، تعاریف گوناگونی به خود گرفته است ( زولا22،2007). اما یکی از جنبه های مشترک در همه این تعاریف پنهانی بودن یا مخفیانه بودن چنین روابطی در میان زوجین است (ویتی23،2003).
عوامل شخصیتی نظیر سطح پایین وظیفه شناسی24 (آویرام و آمیچای-هامبورگر25، 2005)، سطح بالای خودشیفتگی (آویرام و همکاران،2005؛ اتکینز26 و همکاران،2001) روان پریشی، عوامل محیطی و فرهنگی (خدمتگذار و همکاران، 1387) سبک دلبستگی افراد (آندروود27،2005) و عوامل بین فردی نظیر تعارضات زناشویی ( آویرام و همکاران،2005؛ دوکان-مورگان و دوکان28،2007) ناسازگاری29 جنسی و فقدان رضایت جنسی، داشتن علایق جنسی زیاد یکی از طرفین در رابطه زناشویی، داشتن تمایلات جنسی متفاوت در رابطه زناشویی یا فقدان تمایلات جنسی یکی از طرفین (دوکان- مورگان و دوکان،2007)، سوء مصرف مواد، الکل و دارو توسط یکی از زوج ها، عوامل جمعیت شناختی، خصوصا جنسیت (آویرام و همکاران،2005) میزان تمایز یافتگی زوجین (هرتلین و پایرسی،2005) فقدان صمیمیت بین زوجین (شاو30،1997) و نیز فقدان مهارت های کلامی و حل مسئله در میان آن ها ( یانگ31 و همکاران،2000). همچنین افرادی که فرصت های مالی و شغلی مناسب تری دارند میزان ارتکاب روابط فرازناشویی در آن ها بیشتر است (اتکینز و همکاران،2001). پژوهش ها نشان داده است که احتمال بروز روابط فرازناشویی در میان افرادی بیشتر است که در سنین پایین ازدواج کرده اند، خصوصا کسانی که در سن 16 سالگی یا قبل از آن ازدواج کرده اند. از طرف دیگر بین اعتقاد زوج ها به اصول مذهبی و بروز خیانت در آن ها رابطه وجود دارد. احتمال بروز خیانت در زوج های پای بند به اصول مذهبی کمتر است (آلج32،2009). بین سابقه طلاق در افراد و میزان خیانت در آنها رابطه وجود دارد . احتمال بروز خیانت در افرادی که سابقه طلاق دارند بیشتر است (خدمتگذار و همکاران،1387). پژوهش ها نشان داده است که افراد دارای سبک دلبستگی نا ایمن تعهد کمتری نسبت به زندگی زناشویی خود دارند و در این میان، روابط فرازناشویی بیشتر در میان افراد دارای سبک دلبستگی اجتنابی دیده شده است (سهرابی و رسولی، 1387).
تحقیقات انجام شده در رابطه با خیانت حاکی از آن است که دلایل متعددی را می توان برای اقدام افراد به چنین کاری برشمرد، از جمله نارضایتی در ارتباط فعلی، تمایل و اشتیاق برای تنوع یا هیجان جنسی، انتقام، خشم یا حسادت، احساس عدم امنیت یا نا مطمئن بودن در مورد رابطه، همنشینی و صمیمیت، بلوغ نایافتگی و کمبود تعهد، علاقه مفرط برای برقراری رابطه عاشقانه با فرد خارج از رابطه زناشویی، نارضایتی جنسی، افزایش عزت نفس، ناتوانی در کنترل وسوسه ها، در دسترس نبودن همسر و مصرف دارو یا الکل(بانک،1980; دریگوتاس و همکاران، 1999; فلدمن و کافمن، 1999; فلدمن و همکاران، 2000; گلاس و رایت،1988; روسکو و همکاران،1988)علاوه بر دلایل مذکور، ادبیات موجود در رابطه با انگیزه های ارتکاب به خیانت متغیرهای دیگری را نیز منجمله سن، تحصیلات، وجود فرصت ها، طول مدت رابطه، تاریخچه طلاق، مذهبی بودن، رضایت از رابطه و ویژگیها و عوامل شخصیتی و شناختی را نیز در این زمینه موثر دانسته اند (اتکینز و همکاران،2001; گریلی،1994)
عوامل شخصیتی و شناختی نقش عمده ای را در بسیاری از زمینه های زندگی ایفا میکند (لارسن و باس،2000) . درمانگران و نیز عموم مردم، عوامل شخصیتی را یکی از عوامل سببی اهتمام افراد به خیانت می دانند (باس و شکلفرد، 1997).
از سوی دیگر رویکردهای روانی- فیزیولوژیک به شخصیت پیشرفت به سزایی در سالهای اخیر داشته اند. در این زمینه نظریه حساسیت به پاداش جفری گری 33یکی از تاثیر گذارترین مدل های زیست شناختی شخصیت محسوب میشود( کوپر34 و همکاران،2007). گری( 1982) در نظریه خود سه نظام مغزی- رفتاری را معرفی می کند. این نظام ها عبارتند از: نظام بازداری رفتاری35 (BIS)، و نظام فعال ساز رفتاری36 (BAS) و نظام ستیز- گریز37 (FFS)

ن روح مهربان که سایه مهرش همیشه و هماره در دلم تابان است و دانستن هر چه بیشترم آرزوی همیشگی اش بود

به همسرم:
که وجودش بهانه تمام تلاشهایم است

به دختر عزیزم :
که با وجود سن کمش با صبوری های خود یاری گری بزرگ برای من بوده

چکیده
درپژوهش حاضر به بررسی سیستم های مغزی/ رفتاری، راهبردهای مقابله ای و باورهای فراشناختی در افراد مبتلا به خیانت زناشویی پرداخته شده است.
جامعه آماری تمامی مراجعان متاهلی می باشد که به مراکز مشاوره در شهرهای کرمان، شیراز، قوچان و کرج در طی یک بازه زمانی سه ماهه مراجعه و درگیر خیانت زناشویی بوده اند و این رابطه حداقل چهار ماه تداوم داشته، می باشد. حجم گروه نمونه 60 نفر بوده که 30 نفرآنها مرد و 30 نفر زن می باشند و روش نمونه گیری در دسترس و روش پژوهش به شیوه پس رویدادی بوده است. ابزار پژوهش در این تحقیق شامل پرسشنامه شخصیتی گری- ویلسون، پرسنامه راهبردهای مقابله ای لازاروس، پرسشنامه باورهای فراشناختیMCQ30 و فرم جمعیت شناختی پژوهشگر ساخته می باشد و اجرای پرسشنامه ها به صورت انفرادی انجام شده است. همچنین به منظور تجزیه و تحلیل یافته های مربوط به فرضیه ها از شاخص های مرکزی و آزمون t برای دو نمونه همبسته استفاده شده است.
نتایج به دست آمده نشان داد که فعالیت مغزی/ رفتاری مبتلایان به خیانت زناشویی بیشتر از سیستم مغزی/ رفتاری BAS تبعیت می کند. همچنین افراد میتلا به خیانت زناشویی بیشتر از راهبرد های مقابله ای مسئله مدار هر چند به شکل ناسالم آن استفاده می کنند. همچنین نتایج به دست آمده از باورهای فراشناختی نشان داد که خودآگاهی شناختی در این افراد بالاتر از سایر فاکتورهای باورهای فراشناختی علی الخصوص ناکارآمدی شناختی می باشد.
کلید واژه: سیستم های مغزی/ رفتاری، راهبردهای مقابله ای، باورهای فراشناختی، خیانت زناشویی

فهرست
تقدیر و تشکر
تقدیم
چکیده
فصل اول……………………………………………………………………………………………………………………………..1
مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….2
بیان مسئله…………………………………………………………………………………………………………………………………………………4
اهداف تحقیق………………………………………………………………………………………………………………………………………….11
فرضیه های تحقیق…………………………………………………………………………………………………………………………………11
تعاریف عمومی………………………………………………………………………………………………………………………………………..12
تعاریف عملیاتی……………………………………………………………………………………………………………………………………….14
فصل دوم…………………………………………………………………………………………………………………………..16
الف- پیشینه نظری…………………………………………………………………………………………………………………………………………17
2-1خانواده……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..17
2-2 خیانت زناشویی………………………………………………………………………………………………………………………………………19
2-2-1 تعریف…………………………………………………………………………………………………………………………………………………19
2-2-2انواع خیانت………………………………………………………………………………………………………………………………………….21
2-2-3گونه شناسی خیانت…………………………………………………………………………………………………………………………….22
2-2-4 فراوانی و آمارهای مربوط به خیانت…………………………………………………………………………………………………..24
2-2-5عوامل خیانت……………………………………………………………………………………………………………………………………….25
2-3دیدگاه شخصیت گری……………………………………………………………………………………………………………………………..25
2-3-1سیستمهای مغزی/ رفتاری………………………………………………………………………………………………………………….29
2-3-2سیستم بازداری رفتاری (BIS)……………………………………………………………………………………………………………30
2-3-3سیستم فعال ساز رفتاری (BAS)……………………………………………………………………………………………………….32
2-3-4سیستم جنگ و گریز (FFS)………………………………………………………………………………………………………………33
2-4راهبردهای مقابله ای……………………………………………………………………………………………………………………………….35
2-4-1انواع مقابله و کارکردهای آن……………………………………………………………………………………………………………….36
2-4-2مقابله رویکردی- شناختی…………………………………………………………………………………………………………………..39
2-4-3مقابله رویکردی- رفتاری…………………………………………………………………………………………………………………….40
2-4-3 مقابله اجتنابی- شناختی……………………………………………………………………………………………………………………40
2-4-4مقابله اجتنابی- رفتاری……………………………………………………………………………………………………………………….40
2-5فراشناخت…………………………………………………………………………………………………………………………………………………41
2-5-1 رابطه شناخت و فراشناخت………………………………………………………………………………………………………………..42
2-5-2نظریه های مختلف در مورد فراشناخت………………………………………………………………………………………………43
2-5-3نظریه نلسون و نارنز درمورد سطوح فراشناخت………………………………………………………………………………….45
2-5-4انواع فراشناخت……………………………………………………………………………………………………………………………………46
2-5-4-1دانش فراشناختی…………………………………………………………………………………………………………………………….46
2-5-4-2راهبردهای کنترل فراشناختی………………………………………………………………………………………………………..48
2-5-4-3تجربه های فراشناختی……………………………………………………………………………………………………………………49
ب) پیشینه پؤوهش…………………………………………………………………………………………………………………………………………53
پیشینه پژوهش در خارج از کشور………………………………………………………………………………………………………………….53
پیشینه پژوهش در داخل کشور……………………………………………………………………………………………………………………..61
فصل سوم………………………………………………………………………………………………………………………….64
3-1روش پژوهش……………………………………………………………………………………………………………………………………………65
3-2جامعه آماری…………………………………………………………………………………………………………………………………………….65
3-3 روش نمونه گیری……………………………………………………………………………………………………………………………………65
3-4 ابزار پژوهش…………………………………………………………………………………………………………………………………………….66
3-5 شیوه اجرا………………………………………………………………………………………………………………………………………………..68
3-6 روش تجزیه و تحلیل اطلاعات………………………………………………………………………………………………………………..69
3-7 ملاحظات اخلاقی……………………………………………………………………………………………………………………………………69
فصل چهارم………………………………………………………………………………………………………………………70
4-1 آماره های توصیفی…………………………………………………………………………………………………………………………………71
4-2 بررسی فرضیه اول…………………………………………………………………………………………………………………………………..71
4-3 بررسی فرضیه دوم………………………………………………………………………………………………………………………………….72
4-4بررسی فرضیه

لومینیرز دندان

در ادامه ی این مقاله در خصوص موضوعات زیر صحبت خواهیم کرد:

جدیدترین روش زیباسازی دندان در کلینیک های دندانپزشک زیبایی، لومینیرز دندان می باشد .از روش های مختلف زیبایی می توان برای زیباسازی دندان ها استفاده کرد ، یکی از روش های زیبا سازی دندان ها روکش های کامپوزیتی و سرامیکی هستند ، به کمک این روکش ها می توان کوتاهی ، نامظمی و بدفرمی دندان ها را اصلاح و برطرف نمود .
این روکش ها تا حد قابل توجهی زیبایی دندان را فراهم می کنند اما بعضی از اشخاص با این وجود از تراش خوردن دندان ها و یا مقاومت روکش ها که ممکن است در برخی از آنها غیر طبیعی باشد ناراضی می باشند ، برای برطرف کردن این مشکل علم پزشکی روش لومینیرز دندان را ارائه نموده است ، در واقع لومینیرز دندان یک نوعی از سرامیک است که برای زیبایی دندان مورد استفاده قرار می گیرد ، این روش زیبایی توسط کشور آمریکا ابداع شد .
لومینیرز دندان جدیدترین و پیشرفته ترین روش زیبایی دندان است .

لومینیرز چیست


مزایای لومینیرز

  • استحکام در حد دندان طبیعی
  • عدم ( یا حداقل ) تراش بافت دندان طبیعی
  • رنگ و شفافیت بسیار طبیعی در حد دندان طبیعی
  • باند فوق العاده به دندان به علت نصب روی بافت مینای دندان و چسباندن با مواد خاص خود
  • عدم رنگ پذیری
  • دوامی تا حدود 25 سال

مراحل انجام لومینیرز دندان

برای لومینیرز دندان تنها به ۲جلسه حضور بیمار در مطب دندان پزشکی نیاز است . ابتدا از تمامی دندانهای بیمار در جلسه اول یک قالب کلی و دقیق گرفته می شود، سپس در جلسه دوم پروتز ساخته شده تحویل داده می شود.
لازم به ذکر است که لومینیرز در داخل ایران ساخته نمی شود . و این مرکز با توجه به دارا بودن مجوز و سرتیفیکیت رسمی از کمپانی DenMate قالب دندان های شما را به لابراتوار رسمی این کمپانی در بیروت ارسال می کند، و پس از گذشت حدود یکماه لومینیرز های ساخته شده را تحویل می گیریم.
بنابراین جلسه دوم تحویل لومینیرز حدودا یک ماه بعد از جلسه قالبگیری می باشد.

مقایسه لومینیرز و ونیر

مقایسه لومینیرز و ونیر

هر دوی لومینیرز و ونیر می توانند مجموعه ای از مشکلات دندان را اصلاح کنند و لبخند برای فرد ایجاد نمایند. با این وجود تفاوت هایی نیز بین این دو روش درمانی وجود دارد. ونیرهای دندان ساخته شده از پرسلاین روش درمانی سنتی برای اصلاح مشکلات زیبایی دندان ها هستند و ضخامت تقریبی آنها در حدود نیم میلی متر است. این روکش ها به صورت دائم به جلوی دندان ها متصل می شوند و باعث استحکام، دوام و ماندگاری بیشتر این دندان ها می گردند. علاوه بر این، روکش نسبت به لک شدن مقاوم است. ونیر از بسیاری جهات شبیه روکش کردن دندان است، با این تفاوت که هنگام استفاده از روکش بخش جلوی دندان پوشانده می شود، در حالی که در هنگام روکش کردن دندان، کل سطح دندان زیر پوشش می رود. به این ترتیب با استفاده از روکش می توان ساختار کامل بخش زیر بنایی دندان را حفظ کرد. لومینیرز دندان یک نوع خاص از روکش است که به صورت بسیار نازک طراحی می شود. روکش لومینیرز حتی نازک تر از ونیر های سنتی است و دقیقاً روی بخش اصلی دندان قرار می گیرد. علاوه بر این استفاده از روکش لومینیرز بدون درد است و این موضوع مزیت اصلی انتخاب این روش درمانی به جای روکش سنتی ونیر می باشد. با توجه به اینکه استفاده از روکش های نیازمند برداشتن بخشی از ساختار طبیعی دندان است، بیمار در هنگام درمان با مقداری درد مواجه خواهد شد.

تفاوت لومینیرز و لمینیت

تفاوت لومینیرز با لامینیت چیست؟

حتماً خیلی از شما اصطلاحاتی نظیر لومینیرز، لمینیت بدون تراش یا کانتکت لنز لمینیت را شنیده اید. باید بدانید که اینها همه بیان کننده یک نوع از لمینیت ها هستند.
در واقع باید بدانید که لومینیرز یک لامینیت نازک ساخته شده نیست. لومینیرز از یک نوع سرامیک نسل جدید به نام سرینیت ساخته می شود. اخیراً نسل جدید پرسلن سرینیت به نام brilliance هم عرضه شده است. انحصار ساخت آن در دست کمپانی Denmat آمریکا می باشد و این پرسلن تنها در چند لابراتوار در دنیا قابل عرضه می باشد.

مزایای cerinate نسبت به سایر پرسلن های قابل عرضه در ایران و سایر نقاط جهان:

  1. عدم نیاز به تراش دندان طبیعی چون در ضخامت ۰٫۲ میلیمتر استحکام بسیار بالایی دارد.
  2. ۵ سال گارانتی دارد.
  3. نسبت به سایر لمینیتهای سرامیکی رنگ طبیعی بسیار زیباتری دارد.
  4. باعث سایش دندانهای مقابل خود نمی شود.
  5. ضریب انبساط حرارتی بسیار نزدیک به ساختار دندان دارد، از این رو احتمال جدا شدن و شکست را به حداقل ممکن می رساند.
  6. رنگ دندان زیرین را به طور کامل می پوشاند و رنگی طبیعی ایجاد می کند.

کاربرد های لومینیرز

  • تغییر رنگ دندان

با استفاده از ونیر می‌توان دندان را روشن‌تر کرد چرا که پوسته ونیر سطح دندان را می‌پوشاند و تیرگی یا لکه های دندان را پنهان می‌کنند. برای پنهان کردن تیرگی دندان به شکل مؤثر 2 روش وجود دارد:
1- هنگامی که ونیر با پورسلین نسبتاً شفاف ساخته می‌شود، باید با قطر بیشتری داشته باشد تا بتواند به شکل مؤثری رنگ دندان زیر خود را پنهان نماید. از این رو از ونیر معمولی استفاده می‌شود. بنابراین دندان باید بیشتر تراشیده شود تا پوسته ضخیم‌ تر ونیر بر روی دندان جای بگیرد بدون این که اندازه یا حجم دندان را بزرگ نماید.
2- هنگامی که ونیر مات استفاده می‌شود می‌توان از ونیرهای بسیار نازک استفاده کرد. این ونیرها به علت مات بودن پورسلین با وجود ضخامت کم می‌توانند تیرگی دندان را پنهان نمایند. تنها مشکل این گزینه، مصنوعی تر بودن ظاهر آن است. ونیرهای شفاف ظاهر بسیار طبیعی‌تر داشته و کاملاً شبیه دندان هستند.
توجه داشته باشید تنها در شرایطی از لومینیرز برای تغییر رنگ دندان استفاده می‌شود که تغییر رنگ مورد نظر جزئی (برای مثال یک یا دو درجه روشنتر) باشد.

اصلاح طرح لبخند با لومینیرز

  • اصلاح کجی و ناهمراستایی خفیف دندانها

از ونیر می‌توان برای هم‌تراز کردن و همراستا کردن دندان‌ها استفاده کرد. توجه داشته باشید لومینیرز جایگزین درمان ارتودنسی نمیشود بلکه مشکلات جزئی ناهمراستایی دندانها را اصلاح میکند. همچنین بدشکلی لبه های دندانها، همسطح نبودن لبه برنده یا جونده دندانها و ناهمگونیهای دیگر در صورتی که خفیف باشند با لومینیرز قابل اصلاح هستند.

  • بستن فاصله بین دندانها

استفاده از ونیر روشی برای بستن فاصله بین دندانهاست. از آنجایی که دندانها برای لومینیرز تراشیده نمیشوند، در این موارد لومینیرز از امتیاز خوبی برخوردار است.

  • افزایش اندازه یا پهنای دندانها

در مواردی که دندانها نسبتا کوچک هستند یا به سمت عقب (داخل دهان) شیب دارند میتوان با لومینیرز آنها را اصلاح نمود. همچنین دندانهایی که میخواهید بلندتر شوند، با لومینیرز اصلاح میگردند.

  • ترمیم دندان

برای ترمیم مشکلاتی مانند لب پر شدن، ساییدگی و کوتاه شدن و نامنظم بودن شکل دندانها میتوان از لومینیرز استفاده کرد. توجه داشته باشید در این درمانها هدف بهبود زیبایی دندانهاست و مشکل اصلی آنها برطرف نمیشود. از جمله ترمیمهای دیگری که ممکن است به جای لومینیرز در موارد شدیدتر توصیه شود عبارت است از روکش دندان.

  • پنهان کردن پر شدگی دندان

پر شدگی همرنگ دندان (کامپوزیت) به مرور زمان تخریب شده یا دچار تغییر رنگ میشود. با استفاده از ونیر بسیار نازک میتوان اشکالات سطح پر شدگی را پنهان نمود و دوام آن را افزایش داد. تولید لومینیرز دندان

تولید لومینیرز دندان

سرامیک موسوم به Cerinate در ساخت این محصول مورد استفاده قرار می گیرد و پوسته نازکی از آن ایجاد شده که لومینیرز نام دارد لازم است بدانید که قدرت و استحکام این پوسته همچون دندان طبیعی است و ضخامت و ظرافت آن در حد لنزهای طبی و زیبایی چشم است . ویژگی مهم لومینیرز دندان ها در بازتاب نور به شکل کاملا طبیعی بوده و برای قرارگیری آنها بر روی دندان نیازی به تراش دادن سطح دندان ها نیست . قطر و ضخامت این سرامیک نزدیک به نیم میلیمتر می باشد که نوعی روکش دائمی برای دندان به حساب خواهد آمد.

اجرای لومینیرز

مراحل اجرای لومینیرز دندان

جلسات درمانی به روش لومینیرز دندان ، به دو تا سه جلسه محدود می شود به این ترتیب که طی اولین جلسه قالب هایی از دندان بیمار برداشته شده و برای جلسه دوم لومینیرز دندان ها آماده می شوند ؛ به این ترتیب زمان انجام عمل زیباسازی دندان ها بسیار کوتاه تر از روش ها دیگر می باشد که در مورد بیماران خاص این درمان تا سه جلسه ادامه می یابد . ویژگی مفید این روش در عدم نیاز بیمار به بی حسی است و دریل دندانی نیز در این راهکار انجام نمی شود.

محصولات مربوط به دندانپزشکی زیبایی در کشور های مختلف و در سطوح کیفی مختلف تولید می شوند، عموما متریال های درجه یک که استاندارد های کیفی را گذرانده باشند و دارای برچسب هولوگرام که نشان دهنده اصالت محصول می باشد هزینه ی بیشتری نسبت به سایرین دارد و در عوض دارای ماندگاری بیشتری نیز می باشند.

میکند که با فرمول زیر محاسبه میشود. توجه کنید r_i امتیاز واقعی و r ?_i امتیاز پیشبینی شده میباشد.
MAE=1/n ?_(i=1)^n??(r_(i-) r ?_i)? (16)
5-4-2- دقت67 و فراخوانی68
در سیستمهای پیشنهادگر آنچه که برای کاربر فعال مهم است این میباشد که یک لیست اقلام مرتب شده بر اساس تمایلاتش دریافت کند. این دو معیار، معیارهای ارزیابی بازیابی اطلاعات69 میباشند که برای ارزیابی سیستمهای پیشنهادگر نیز به کار میروند.
در حیطه بازیابی اطلاعات توسط موتورهای جستجوگر، دقت، نسبت تعداد اسناد70 بازیابی شده مرتبط به تعدا کل اسناد بازیابی شده است. فراخوانی، نسبت تعداد اسناد بازیابی شده مرتبط نسبت به تعداد کل اسناد مرتبط میباشد. این مفاهیم در شکل شماره 14 نشان داده شدهاند.
شکل شماره 14: نمایش مفاهیم دقت و فراخوانی در حوزه بازیابی اطلاعات
دقت در سیستمهای پیشنهادگر یعنی نسبت پیشنهاداتی که خوب هستند و به کاربر ارائه شدهاند به کل پیشنهاداتی که در لیست وجود دارند. فراخوانی یعنی نسبت پیشنهاداتی که خوب هستند و به کاربر ارائه شدهاند به تعداد کل پیشنهادات خوب که در لیست ظاهر شده- اند. اینجا شرط خوب یا مربوط بودن پیشنهادات که همان اقلام هستند داشتن امتیاز 4 و 5 میباشد و شرط خوب نبودن یا نا مربوط بودن اقلام، داشتن امتیازهای 1 ، 2 و 3 میباشد.
با توجه به مطالبی که گفته شد مقدار دقت 1 یعنی تمام پیشنهاداتی که ارائه شدهاند خوب هستند (نه اینکه تمام پیشنهادات خوب به کاربر ارائه شدهاند) و مقدار فراخوانی 1 یعنی تمام پیشنهادات خوب در لیست به کاربر ارائه شدهاند (بدون توجه به اینکه چه تعداد پیشنهادات بد نیز در لیست وجود دارد).
دقت و فراخوانی با هم رابطه معکوس دارند یعنی هر چقدر دقت بالا رود فراخوانی پایین میآید و هر چقدر دقت پایین آید فراخوانی بالا میرود مانند آنچه که در شکل شماره 15 میبینید.
شکل شماره 15: رابطه معیار فراخوانی با معیار دقت
5-4-3- معیار ارزیابی F
این معیار برای ترکیب معیارهای دقت و فراخوانی و تبدیل آنها به یک معیار به کار میرود و مقدار آن توسط فرمولی که در ادامه قابل مشاهده است محاسبه میشود.
F1=2×(Precision×Recall)/(Precision+Recall) (28)

خاب میگردد.
4-4-1-2- پیش پردازش بر روی پایگاه داده EachMovie
برای هر فیلم موجود در پایگاه داده EachMovieتوسط زبان برنامه نویسی C#.net بر اساس لینک مربوط به آن یک درخواست به سرور IMDB فرستاده میشود. توسط این درخواست قالب HTML صفحه مربوط به آن فیلم در این سایت، در دسترس قرار میگیرد که میتوان اطلاعات مربوط به بازیگران و کارگردانان را که با TAG های مربوطه شناسایی میشوند، از آن استخراج نمود.
URLمربوط به تعدادی از فیلمها در این پایگاه داده معتبر نمیباشد. برای این دسته از فیلمها درخواست بر اساس نام و تاریخ انتشار آنها به فیلد جستجوی سایت IMDB ارسال میشود و در صورت عدم موفقیت در یافتن هر فیلم، اطلاعات مربوط به آن به صورت دستی از این سایت یا سایتWikiPedia استخراج میگردد.
4-4-2- وزندهی به اقلام
پس از جمع آوری اطلاعات مربوط به ژانرها، کارگردانان و بازیگران تمام فیلمهای موجود در پایگاه داده در مرحله قبل، اکنون نوبت به وزندهی آنها بر اساس روش محتوا محور میرسد. توجه شود اطلاعات مربوط به هر فیلم، نمایه آن فیلم را تشکیل میدهد. بنابراین وزن هر فیلم بر اساس میزان شباهت نمایه آن با نمایه فیلم هدف تعیین میگردد. این میزان شباهت توسط معیار کسینوس سنجیده میشود. این معیار در حالت کلی، دو بردار را به عنوان ورودی دریافت و میزان شباهت آنها را بر اساس زاویه بین آن دو اندازهگیری میکند. برای اندازهگیری میزان شباهت بین نمایه دو فیلم بر اساس این معیار، اطلاعات موجود در نمایه هر دو قلم باید در قالب بردارهایی با طول یکسان نشان داده شود. به این منظور برای هر ویژگی ژانر، کارگردان و بازیگر متعلق به نمایه هر کدام از دو فیلم مورد مقایسه، مولفهای در بردار در نظر گرفته میشود. سپس از مقادیر 0 و 1 برای مشخص کردن وجود و عدم وجود آن ویژگی در هر یک از فیلمها استفاده میگردد. فرض کنید Gi نشانگر ژانر i ام، Di نمایانگر کارگردانi ام و Ai مشخص کننده بازیگر i ام فیلم باشد. فیلم M و T را با مجموعه ویژگیهای زیر در نظر بگیرید:
M={G1, G2, D1, D2, A1, A2, A3}
T={G1, G2, G3, D3, A2, A3}
اجتماع مجموعه ویژگیهای این دو فیلم برابر است با:
M?T={G1, G2, G3, D1, D2, D3,A1, A2, A3}
بنابراین بردار ساخته شده برای هر فیلم به صورت زیر میباشد:
M=(1, 1, 0, 1, 1, 0, 1, 1, 1)
T=(1, 1, 1, 0, 0, 1, 0, 1, 1)
طبق آنچه که در مرحله پیش پردازش توضیح داده شد، تعداد بازیگران استخراج شده برای هر فیلم متفاوت میباشد. بنابراین در هنگام مقایسه هر فیلم با فیلم هدف، فقط بازیگران مشترک بین آنها در نظر گرفته میشود. بدین منظور در مثال بالا بازیگر A1 از بردار فیلمهای M و T حذف خواهد شد:
M?T={G1, G2, G3, D1, D2, D3, A2, A3}
M=(1, 1, 0, 1, 1, 0, 1, 1)
T=(1, 1, 1, 0, 0, 1, 1, 1)
اکنون که توانستیم نمایه هر فیلم را در قالب بردار نشان دهیم، از معیار کسینوس برای تعیین میزان شباهت دو بردارM و T به صورت زیر استفاده میکنیم:
w_(T,M)=cos??(?)?=?((T . M)/?T??M? )=?(( ?_(i=1)^n??T_i M_i ?)/(?(?(?_(i=1)^n??T_i?^2 )) ?(?(?_(i=1)^n??M_i?^2 )) )) (9)
M_i نشان دهنده مولفه i ام از بردار M وT_i نشان دهنده مولفه i ام از بردار T میباشد. توجه شود که حاصل این کسر عددی بین 0 و 1 است. عدد 1 به معنای تشابه کامل و عدد 0 به معنای عدم تشابه کامل است.
از آنجا که مولفههای دو بردار مورد مقایسه 0 و 1 میباشد، مقدار محاسبه شده در صورت کسر بالا، برابر با تعداد یکهای مشترک و به بیان دیگر برابر با تعداد ویژگیهای مشترک بین دو فیلم است. بنابراین برای اقلامی که هیچ ویژگی مشترکی با قلم هدف ندارند وزن صفر در نظر گرفته میشود. از سوی دیگر مبنای فیلترینگ اشتراکی محاسبه میزان شباهت بین کاربران میباشد که بعضی از این کاربران به تعداد محدودی از اقلام امتیاز دادهاند. بنابراین اقلامی وجود دارند که به اندازه کافی امتیازدهی نشدهاند. و این باعث مشکل پراکندن بودن ماتریس کابران- اقلام شده است. در این حالت اندازهگیری شباهت روی تعداد امتیازهای ابراز شده اندکی صورت میپذیرد که قابل اعتماد نمیباشد. حال با صفر در نظر گرفتن وزن اقلامی که ویژگی مشترک با قلم هدف ندارند، این مشکل تشدید میشود. برای جلوگیری از این مسئله، برای این اقلام وزنی کوچکتر از سایر اقلام در نظر گرفته شده است. بنابراین اعمال وزن به اقلام به صورت زیر انجام میشود:
w_(T,M)=?((1 + ?_(i=1)^n??T_i×M_i ?)/(?(?(?_(i=1)^n??T_i?^2 )) ×?(?(?_(i=1)^n??M_i?^2 )) )) if k?1 (10)
w_(T, M)=?(1/(?(?(?_(i=1)^n??T_i?^2 )) ×?(?(?_(i=1)^n???MV?_i?^2 )) )) otherwise
k مشخص کننده تعداد ویژگیهای مشترک بین دو قلم (تعداد یکهای مشترک بین دو بردار) است. MVنمایانگر فیلمی است که دارای بیشترین تعداد ویژگی (برداری با بیشترین تعداد یک) میباشد
4-4-3- انتخاب همسایگی
بر طبق آنچه توضیح داده شد، نتیجه حاصل شده از مرحله قبل، وزن مربوط به هر قلم بر اساس میزان شباهت آن با قلم هدف میباشد. برای پیشبینی یا ارائه پیشنهاد توسط روش فیلترینگ اشتراکی ابتدا میبایست شبیهترین کاربران به کاربر فعال را پیدا کرد و به عنوان مجموعه همسایگی او در نظر گرفت. کاربر فعال کاربری است که هدف پیشبینی امتیاز قلم هدف برای او میباشد. برای ایجاد مجموعه همسایگی، فقط کاربرانی که به قلم هدف رای دادهاند مورد بررسی قرار میگیرند. معیار همبستگی پیرسون پایه برای سنجیدن میزان وابستگی بین الگوی امتیازدهی کاربر فعال و سایر کاربران استفاده میگردد و به صورت زیر محاسبه میشود:
PC(a,u)=(?_i??(r_(a,i)-r ?_a).(r_(u,i)-r ?_u)?)/?(?_i???(r_(a,i)-r ?_a)?^2.?_i??(r_(u,i)-r ?_u)?^2 ?) (11)
r ?_a و r ?_u میانگین کل امتیازهایی هستند که به ترتیب کاربران aو uبه اقلام نسبت دادهاند. r_(a,i) و r_(u,i) امتیازهایی هستند که به ترتیب کاربران aو uبه قلم iام نسبت دادهاند.
در این مرحله، برای سنجیدن میزان وابستگی بین الگوی امتیازدهی کاربر فعال و سایر کاربران از معیار همبستگی پیرسون وزندار استفاده میشود. تنها تفاوت این معیار با معیار همبستگی پیرسون پایه این است که در زمان مقایسه نحوه امتیازدهی دو کاربر به هر قلم، وزن آن قلم نیز دخیل میشود. این وزن میزان اهمیت مشابه عمل کردن دو کاربر را در امتیازدهی به این قلم مشخص میکند. معیار همبستگی پیرسون وزندهی شده به صورت زیر میباشد:
WPC(a,u,j)=(?_i??(w_(j,i) (r_(a,i)-r ?_a)).(w_(j,i) (r_(u,i)-r ?_u)) ?)/?(?_i??(w_(j,i) (r_(a,i)-r ?_a))^2.?_i?(w_(j,i) (r_(u,i)-r ?_u))^2 ?) (12)
j نشان دهنده قلم هدف است که پیشبینی امتیاز آن مورد نظر میباشد. w_(j,i) نشان دهنده وزن قلم i ام و به عبارت دیگر میزان شباهت قلم i ام با قلم هدف است.
علاوه بر این، با ادغام یک وزن دهی مفید و کاهش دادن همبستگی بر اساس تعداد اقلامی که دو کاربر مشترکا به آنها امتیاز دادهاند، میتوان دقت پیشبینی را به شکل قابل توجهی افزایش داد.
با فرض اینکه x تعداد اقلامی است که کاربران a و u به طور مشترک به آنها رای دادهاند، در نهایت شباهت دو کاربر مذکور به صورت زیر به دست میآید:
sim(a,u)=WPC(a,u,j).CF (13)
CF=1 if x50
CF=?(x/50 Otherwise)
پس از اینکه شباهت تمامی کاربران با کاربر فعال سنجیده شد نوبت به انتخاب مجموعه همسایگی میرسد. برای این منظور کاربران بر اساس میزان شباهتشان به طور نزولی مرتب میشوند. سپس با انتخاب تعداد ثابتی از بهترین آنها، مجموعه همسایگی کاربر فعال تشکیل داده میشود.
همچنین میتوان برای انتخاب مجموعه همسایگی کاربر فعال از فرمول زیر استفاده نمود. به صورتی که مقدار w_(j,i) موجود در فرمول شماره 12 از فرمول شماره 9 به دست آمده و نهایتا TPC حاصل از این فرمول جایگزین WPC در فرمول شماره 13 میشود.
TPC=?.PC+?WPC (14)
که بهترین نتیجه با تنظیم ?=0.3 و ?=0.7 حاصل میشود.
4-4-4- پیش بینی
نتیجه به دست آمده از مرحله قبل مجموعه همسایگی کاربر فعال میباشد. در این مرحله با استفاده از امتیازهایی که توسط کاربران موجود در مجموعه همسایگی به قلم هدف تخصیص یافته، امتیاز مربوط به قلم هدف پیشبینی میشود. برای این منظور از فرمول شماره 15 که به طور معمول در فیلترینگ اشتراکی مبتنی بر کاربر به کار برده میشود[9] ، استفاده میگردد.
r ?_(a,t)=r ?_a+(?_(v?N_t(a) )??(r_(u,t)-r ?_u ).sim(A , U) ?)/(?_(v?N_t(a) )?sim(A , U) ) (15)
Nt(a)مجموعه همسایگی کاربر فعال میباشد. r ?_a و r ?_u میانگین کل امتیازهایی هستند که به ترتیب کاربران aو uبه اقلام نسبت دادهاند. r_(u,t) نمرهای است که کاربر u به قلم هدف اختصاص داده است.
فصل پنجم
آزمایشها و نتایج
5- آزمایشها و نتایج
5-1- پایگاه دادههای مورد استفاده
MovieLensو EachMovie دو پایگاه داده62 معروف و رایج هستند که هر دو مربوط به سایتهای پیشنهادگر فیلم میباشند .روش پیشنهادی روی هر دوی این پایگاه دادهها مورد آزمایش و بررسی قرار گرفته است.
5-2- نحوه اجرای روش پیشنهادی روی پایگاه داده MovieLens
MovieLens متشکل از 209,000,1 امتیاز میباشد که توسط 040,6 کاربر به 952,3 فیلم اختصاص یافته است. این پایگاه داده توسط پروژه پژوهشی GroupLens در دانشگاه Minnesota تهیه شده است.
برای آزمایش روش ارائه شده از روش اعتبار سنجی پنج قسمت برابر63 استفاده کردهایم. به این صورت که امتیازهای داده شده به هر فیلم را به 5 قسمت تقریبا مساوی تقسیم کرده سپس یک قسمت یعنی حدود %20 را برای تست64 و مابقی را برای آموزش65 جدا کردهایم. یعنی با استفاده از %80 امتیازها، %20 باقی مانده امتیازها را با این روش پیشبینی میکنیم. در کل مجموعه تست تقریبا شامل 710,192 امتیاز و مجموعه آموزش تقریبا شامل 499,807 امتیاز میباشد.
5-3- نحوه اجرای روش پیشنهادی روی پایگاه داده EachMovies
EeachMovie متشکل از 983,811,2 امتیاز میباشد این پایگاه داده شامل 916,72 کاربر میباشد که به 628,1 فیلم امتیاز دادهاند. برای آزمایش روش ارائه شده بر روی این پایگاه داده نیز از روش اعتبار سنجی پنج قسمت برابر استفاده کردهایم. در کل مجموعه تست تقریبا شامل 396,562 امتیاز و مجموعه آموزش تقریبا شامل 587,249,2 امتیاز میباشد.
5-4- معیارهای ارزیابی
معیارهای ارزیابی سیستمهای پیشنهادگر بر اساس وظیفهای که به عهده دارند انتخاب میشوند. در اینجا چون هدف ارزیابی توانایی سیستم پیشنهادگر در پیشبینی امتیاز اقلام دیده نشده میباشد، معیارهای زیر برای سنجش روش پیشنهادی به کار برده شدهاند.
5-4-1- میانگین خطای مطلق66 :
این معیار بر اساس دقت است و فاصله بین امتیازهای پیشبینی شده و امتیازهای واقعی را اندازه گیری

انجام میشود.
عکس العملی که کاربر در مقابل اقلام از خود نشان میدهد به دو صورت صریح و ضمنی میباشد. عکس العمل صریح به این صوت است که کاربر علاقه یا عدم علاقه خود نسبت به اقلام را توسط امتیازدهی یا توصیفی کوتاه نشان دهد. در عکس العمل ضمنی کاربر هیچ دخالتی ندارد و خود سیستم توسط کنترل و تحلیل رفتار و فعالیتهای کاربر، علائق او را استخراج میکند.
با توجه به اینکه سلیقه افراد در طول زمان تغییر میکند، نمایه ساخته شده از کابر نیز باید با توجه به این تغییرات به روز شود. برای این منظور ابراز علاقه و یا عدم علاقه کاربر به اقلامی که در لیست به او پیشنهاد شدهاند به عنوان باز خورد ذخیره و برای به روز کردن نمایه او استفاده میشود.
درست است که سایت پیشنهادگر آمازون بر اساس روش فیلترینگ اشتراکی است. ولی همانطور که در شکل شماره 12 قابل مشاهده است در این نمونه صفحه از سایت آمازون گزینهای به نام Youre Favoites وجود دارد که با استفاده از این گزینه قسمتی از نمایه کاربر میتواند بر اساس روش محتوا محور ساخته شود. همانگونه که در شکل شماره 13 قابل مشاهده است در این صفحه انواع کتابهایی که مطابق با علائق کاربر است نمایش داده شده است. انواعی که در این قسمت قابل مشاهده است یا به صورت ضمنی بر گرفته شده، مانند بررسی اقلامی که کاربر تا کنون خریداری کرده است، یا به صورت دستی توسط خود کاربر وارد شده است. این قسمت توسط کاربر قابل ویرایش و تطبیق پذیر با سلایق و علائق او میباشد.
شکل شماره 12 : نمونه صفحهای از سایت آمازون
شکل شماره 13 : استفاده از روش محتوا محور در سایت آمازون
3-2-3- جزء فیلترینگ (filtering component )
در این مرحله میزان شباهت پروفایل ساخته شده از کاربر با اطلاعات توصیفی سازماندهی شده اقلام مورد نظر سنجیده میشود. این کار میتواند توسط یکی از معیارهای اندازه گیری شباهت مانند معیار اندازه گیری کسینوس صورت گیرد. بر این اساس مشخص میشود که کدام یک از این اقلام مورد علاقه کاربر است. نتیجه حاصل شده از این مرحله یک لیست پیشنهادی از اقلام میباشد که بر اساس علائق کاربر مرتب شده است.
3-3- مزایای روش محتوا محور
متد محتوا محور در مقایسه با متد فیلترینگ اشتراکی دارای مزایایی به شرح زیر است:
3-3-1- استقلال کاربر
متد محتوا محور به امتیازهای کاربر فعال برای ساختن نمایه از او احتیاج دارد. در حالی که متد فیلترینگ اشتراکی به امتیازهای کاربران همسایه برای تشکیل مجموعه همسایگی کاربر فعال نیاز دارد.
3-3-2-شفافیت
به عنوان دلیل برای پیشنهاد یک قلم به کاربر در سیستمهای محتوا محور میتوان ویژگیهای آن قلم را ارائه داد. در حالی که متد فیلترینگ اشتراکی جعبه سیاه است و تنها دلیل برای پیشنهاد قلم به کاربر فعال این است که کاربرانی ناشناس که سلیقهشان مشابه با کاربر فعال بوده آن قلم را دوست داشتهاند.
3-3-3- قلم جدید
روش محتوا محور مشکل شروع سرد که در متد فیلترینگ اشتراکی موجود میباشد را ندارد. و میتواند قلمی را که تا کنون توسط هیچ کاربری امتیازدهی نشده است، به کاربر فعال پیشنهاد دهد.
3-4- معایب روش محتوا محور
متد محتوا محور دارای معایبی نیز میباشد که در ادامه شرح داده شدهاند:
3-4-1- کمبود محتوا
اگر اطلاعات توصیفی مربوط به اقلام کافی نباشد نمیتوان به درستی اقلام مورد علاقه کاربر را از اقلامی که به آنها علاقهای ندارد متمایز کرد. بنابراین نمیتوان توسط این متد پیشنهادات صحیح و مناسبی ارائه نمود
3-4-2- خصوصی سازی افزون
متد محتوا محور اقلامی که مطابق با نمایه ساخته شده از علاقهمندیهای کاربر است را به او پیشنهاد میدهد. اقلامی که پیشنهاد میشوند شبیه به اقلامی هستند که در گذشته کاربر به آنها امتیاز بالایی داده است. بنابراین در این سیستمها هیچ گاه تازگی وجود ندارد.
3-4-3- کاربر جدید
در متد محتوا محور کاربر باید به تعداد قابل ملاحظهای از اقلام امتیاز داده باشد تا نمایهای صحیح از علاقهمندیهای او ساخته شود. بنابراین پشنهاد ارائه شده به کاربر جدیدی که به تعداد کافی اقلام رای نداده است، قابل اطمینان نمیباشد.
فصل چهارم
روش پیشنهادی
4- روش پیشنهادی
4-1- پیشگفتار
مبنای کار این پایان نامه، روش فیلترینگ اشتراکی مبتنی بر کاربران میباشد. در این روش، روند کار به این صورت است که کاربران مشابه بر اساس نحوه امتیازدهیشان به اقلام شناسایی شده سپس امتیاز اقلامی که تا کنون دیده نشدهاند پیشبینی و در نهایت اقلامی که امتیاز بالا دارند به کاربر پیشنهاد میشود. در این روش، تمامی اقلام به طور یکسان در تعیین میزان شباهت بین کاربران تاثیر گذارند. ولی در واقعیت برای پیشبینی امتیاز قلم هدف، شباهت نحوه امتیازدهی کاربران به اقلام شبیه به قلم هدف، دارای اهمیت بیشتری نسبت به سایر اقلام میباشد. راهکارهای گوناگونی برای تعیین میزان تاثیر گذاری اقلام در فیلترینگ اشتراکی ارائه شده است که در ادامه به اختصار شرح داده شدهاند.
4-2- مروری بر کارهای انجام شده در این راستا
در [47] از معیار فرکانس معکوس سند54 که معیاری معروف در بازیابی اطلاعات میباشد، برای وزندهی به اقلام در سیستمهای فیلترینگ اشتراکی استفاده شده است. ایده اصلی این راهکار فرکانس معکوس کاربر نام دارد. یعنی اقلامی که در بین عموم کاربران دارای محبوبیت هستند نمیتوانند به درستی بیانگر علائق یک کاربر باشند. بنابراین باید به این اقلام وزن کمتری نسبت به سایر اقلام اختصاص داد.
در [48] نیز ایده مشابه با ایده قبل مطرح شده است. در این روش برای کاهش وزن اقلام محبوب از راهکار پراکندگی استفاده شده است. بدین صورت که به اقلامی که از لحاظ امتیاز، پراکندگی بیشتری دارند وزن بیشتر اختصاص مییابد.
در [49] راهکاری مبتنی بر تئوری اطلاعات ارائه شده است. در این راهکار با استفاده از معیار اطلاعات متقابل55 و آنتروپی56، میزان وابستگی بین قلم هدف و اقلام دیگر تعیین و بر این اساس به اقلام وزن تخصیص داده میشود.
در [50] یک روش وزندهی اتوماتیک ارائه شده است که از ایده مربوط به سیستمهای مبتنی بر مدل استفاده میکند. این روش توسط ماکزیمم کردن میانگین شباهت بین کاربران، به اقلام وزن میدهد. به گونهای که کاربر را به کسانی که با او سلیقه مشابه دارند شبیهتر و از کسانی که با او اختلاف سلیقه دارند متمایزتر میکند.
به دلیل متناقض بودن نتایج گزارش شده از انواع روشهای ارائه شده، در [51] مقایسهای بین انواع روشهای وزندهی به اقلام انجام شده است. همچنین سه روش برای فیلتر کردن اقلام بر اساس وزنهای تخصیص یافته به آنها معرفی شده است.
در [52]مشکل یکسان بودن وزن اقلام و پراکندگی سیستمهای فیلترینگ اشتراکی توسط شباهت محلی و سراسری کاربران حل شده است. بدین صورت که شباهت محلی بین کاربران با کاستن تاثیر اقلام محبوب در بین عموم محاسبه میشود. این کار با در نظر گرفتن امتیازهای هر قلم به عنوان یک متغیر تصادفی از توزیع لاپلاس انجام میشود.
در [53] راهکاری نوین برای وزندهی به اقلام و غلبه بر مشکل پراکندگی ارائه شده است. این راهکار بر اساس تجزیه و تحلیل معنایی نهفته57 و استفاده از روش تجزیه منحصر به فرد58 میباشد.
در [54] مشکل شروع سرد در خلال وزندهی به اقلام مورد بررسی قرار گرفته است. وزندهی به اقلام بر اساس کاهش تاثیر اقلام محبوب توسط دو روش فرکانس معکوس کاربر و وزندهی خطی انجام شده است.
4-3- مقدمهای بر روش پیشنهادی
اکثر روشهایی که تا کنون برای تخصیص وزن به اقلام ارائه شدهاند از اطلاعات آماری اقلام یعنی امتیازهای تخصیص داده شده به آنها استفاده کردهاند. در حالی که میتوان از محتوای مربوط به اقلام برای تعیین شباهت و وزندهی به آنها استفاده نمود. به دلیل اینکه پایگاه دادههای مورد استفاده در این پایان نامه MovieLens و EachMovie است و هر دو مربوط به فیلم میباشند، منظور از اقلام همان فیلمهای موجود در این پایگاه داده میباشد. در این پایان نامه به منظور استفاده از روش محتوا محور، ویژگی ژانرها، کارگردانان و بازیگران هر فیلم مورد بررسی قرار گرفته است. ژانر هر فیلم مشخص کننده دسته فیلم است. بعنوان مثال اگر ژانر فیلمی کمدی- درام باشد یعنی آن فیلم به دو دسته کمدی و درام تعلق دارد. در پایگاه دادههای مذکور، اطلاعات مربوط به ژانر هر فیلم موجود میباشد. بعنوان مثال در پایگاه داده MovieLens، 19 ژانر وجود دارد که هر فیلم حداقل 1 و حداکثر 3 ژانر دارد. علاوه بر ویژگی ژانر هر فیلم از دادههای دیگر نظیر ویژگیهای کارگردانان و بازیگران هر فیلم نیز استفاده شده است. این ویژگیها در پایگاه داده وجود ندارند و باید از پایگاه دادههای Linked Open Data(LOD)، نظیر DBpedia استخراج گردند. شایان ذکر است استفاده از دادههای تکمیلی به منظور وزندهی دقیقتر اقلام توسط روش محتوا محور و به دنبال آن بالا بردن دقت پیشبینی در سیستمهای فیلترینگ اشتراکی میباشد.
4-4- روش پیشنهادی
روش ارائه شده از 3 مرحله مجزا تشکیل شده است:
1- پیش پردازش
2- تخصیص وزن به اقلام بر اساس روش محتوا محور
3- استفاده از وزنهای تخصیص داده شده به اقلام در دو فاز انتخاب همسایگی و پیشبینی، در روش فیلترینگ اشتراکی
در ادامه شرح مراحل بالا به تفصیل توضیح داده شده است.
4-4-1- پیش پردازش
همانگونه که در قبل بیان شد برای استفاده از ویژگیهای بازیگران و کارگردانان مربوط به هر فیلم در روش محتوا محور ، نیازمند به استخراج آنها میباشیم. از آنجا که پایگاه دادههای مورد استفاده در این پایان نامه MovieLensو EachMovie میباشد، در ادامه نحوه استخراج اطلاعات مورد نیاز مربوط به فیلمهای موجود در هر یک از این دو پایگاه داده توضیح داده شده است.
4-4-1-1- پیش پردازش بر روی پایگاه داده MovieLens
DBPedia اطلاعات موجود در WikiPedia را به صورت سازماندهی شده استخراج کرده و در دسترس قرار داده است. به منظور استفاده از اطلاعات سازماندهی شده مربوط به فیلمها، یک درخواست براساس عنوان فیلم در زبان SPARQL طراحی و با استفاده از متد PostURL به سرور DBPedia59 ارسال میشود. نمونهای از درخواست طراحی شده در ادامه قابل مشاهده میباشد:
SELECT ?film_title ?star_name ?nameDirector {
{
SELECT DISTINCT ?movies ?film_title
WHERE {
?movies rdf:type
;
rdfs:label ?film_title.
}
}.
?movies dbpedia-owl:starring ?star;
dbpedia-owl:director ?director.
?director foaf:name ?nameDirector.
?star foaf:name ?star_name.
FILTER ( (str(?film_title) IN (“Film Name”))
&&(LANGMATCHES(LANG(?film_title),”en”)))
}
ORDER BY ?film_title
این سرور در جواب، اطلاعات مربوط به فیلم مورد نظر را در قالب XML ارسال میکند. این کار برای تمام فیلمهای موجود در پایگاه داده MovieLens انجام میشود. لازم به ذکر است که اطلاعات استخراج شده برای هر فیلم شامل نام همه کارگردانان و فقط نام بازیگران مهم آن میباشد. اطلاعات مربوط به فیلمهایی که در DBPedia موجود نمیباشد به صورت دستی از سایت WikiPedia60 و در صورت عدم وجود از سایتIMDB61 استخراج میشود. در مواردی که اطلاعات از سایت IMDB استخراج میشود، به طور ثابت نام مربوط به7 بازیگر برتر