پایان نامه ها

پایان نامه ارشد رایگان درمورد نقد اخلاق

۲ـ۳ـ۱ـ۱ـ طبیعت‌گرایی اخلاقی ۲۰
۲ـ۳ـ۱ـ۲ـ نظریه‌های مابعدالطبیعی ۲۱
۲ـ۳ـ۲ـ ناتعریف‌گرایی، شهودگرایی ۲۲
۲ـ۳ـ۳ـ ناشناخت‌گرایی، توصیف‌ناگرایی ۲۳
۲ـ۳ـ۴ـ تعریف قبح اخلاقی فیلم ۲۴
۲ـ۴ـ ارزش زیباشناختی فیلم ۳۱
فصل دوم: نسبت هنر با اخلاق ۳۴
۱ـ ملاک تقسیم‌بندی دیدگاه‌ها ۳۵
۱ـ۱ـ ارتباط زیباشناختی ۳۵
۱ـ۲ـ نسبت ارزشی ۳۸
۱ـ۳ـ تحلیل و بررسی ۴۰
۱ـ۴ـ قرارداد اصطلاحات ۴۲
۲ـ خودآیینی‌گرایی ۴۳
۲ـ۱ـ زیباگرایی ۴۳
۲ـ۲ـ خودآیینی‌گرایی میانه‌رو ۴۵
۲ـ۳ـ تحلیل و بررسی ۴۶
۳ـ نااخلاق‌گرایی ۴۹
۳ـ۱ـ نااخلاق‌گرایی افراطی ۴۹
۳ـ۲ـ نااخلاق‌گرایی میانه‌رو ۵۰
۳ـ۳ـ تحلیل و بررسی ۵۱
۴ـ اخلاق‌گرایی ۵۱
۴ـ۱ـ اخلاق‌گرایی افراطی ۵۱
۴ـ۱ـ۱ـ افلاطون‌گرایی ۵۲
۴ـ۱ـ۲ـ آرمان‌شهرباوری ۵۳
۴ـ۱ـ۳ـ اخلاق‌گرایی متغیر جامع ۵۵
۴ـ۱ـ۴ـ تحلیل و بررسی ۵۸
۴ـ۲ـ دیدگاه‌های میانه‌رو ۶۰
۴ـ۲ـ۱ـ وجه تمایز دیدگاه‌های افراطی و میانه‌رو ۶۱
۴ـ۲ـ۲ـ اخلاق‌گرایی میانه‌رو ۶۳
۴ـ۲ـ۳ـ اصالت اخلاق ۷۵
۴ـ۲ـ۴ـ میانه‌روترین اخلاق ۸۸
فصل سوم: نسبت قبح اخلاقی با ارزش زیباشناختی فیلم ۹۷
۱ـ تحلیل فیلم بر اساس دیدگاه میانه‌رو ۹۸
۱ـ۱ـ ملاک انتخاب فیلم ۹۹
۱ـ۲ـ مدل تحلیل فیلم ۱۰۳
۲ـ تطبیق مبانی نظری بر موردهای مطالعاتی ۱۱۲
۲ـ۱ـ گریز ۱۱۳
۲ـ۱ـ۱ـ تبیین جنبه‌های اخلاقی فیلم ۱۱۴
۲ـ۱ـ۱ـ۱ـ خشونت ۱۱۵
۲ـ۱ـ۱ـ۲ـ چگونگی رابطه‌ی زناشویی ۱۱۹
۲ـ۱ـ۱ـ۳ـ اروتیسم ۱۲۲
۲ـ۱ـ۱ـ۴ـ تبهکاری ۱۲۴
۲ـ۱ـ۲ـ تحلیل بر اساس دیدگاه‌های میانه‌رو ۱۲۶
۲ـ۲ـ پرتقال کوکی ۱۲۹
۲ـ۲ـ۱ـ تبیین جنبه‌های اخلاقی فیلم ۱۳۰
۲ـ۲ـ۱ـ۱ـ خشونت ۱۳۰
۲ـ۲ـ۱ـ۲ـ اروتیسم ۱۳۶
۲ـ۲ـ۱ـ۳ـ آزادی اراده ۱۳۷
۲ـ۲ـ۱ـ۴ـ رفتار حکومت ۱۴۰
۲ـ۲ـ۱ـ۵ـ رفتار کلیسا ۱۴۱
۲ـ۲ـ۱ـ۶ـ تبهکاری ۱۴۲
۲ـ۲ـ۲ـ تحلیل بر اساس دیدگاه‌های میانه‌رو ۱۴۳
۳ـ نتیجه‌گیری ۱۴۷
۴ـ آینده‌ی بحث ۱۴۸
پی‌نوشت‌ها ۱۴۹
منابع و مآخذ ۱۵۰
منابع برای مطالعه‌ی بیشتر ۱۵۷

فصل اول: کلیات

۱ـ مقدمه
۱ـ۱ـ طرح مسأله
نسبت “اخلاق”۱ با “زیباشناسی”۲ * در میان فیلسوفان، همچون دیگر اندیشمندان علوم انسانی، همواره با تفاوت دیدگاه همراه بوده است و جریان‌های مختلفی در باب این مسأله شکل گرفته است. در برخی از هنرها همچون فیلم، مسأله‌ی نسبت اخلاق با هنر در حادترین درجه‌ی خود مطرح می‌شود. در جامعه‌ی مدرن تأثیرات محتمل فیلم بر جامعه، از تأثیرات محتمل هنرهای دیگر بیشتر است. دلیل این امر را باید در تعداد مخاطب سینما در مقایسه با مخاطبان دیگر هنرها جست‌وجو کرد و باید به این امر نیز عنایت داشت که فیلم دو حس بینایی و شنوایی را همزمان مشغول می‌کند و همین امر سبب درگیر شدن بیشتر با فیلم نسبت به دیگر آثار هنری می‌شود.۳ تجربه‌ی صد ساله‌ی سینما نیز این امر را به خوبی نشان می‌دهد که مخاطبان به چه اندازه از سینما تأثیر می‌پذیرند و فیلم‌ها چه نقشی در شکل‌گیری گرایش و کنش آن‌ها موثر است.
ضرورت پژوهش در این زمینه را زمانی می‌توان به خوبی درک کرد که نگاهی به نزاع‌ها و بحث‌های مطرح شده نسبت به مضامین غیراخلاقی حاکم بر برخی از فیلم‌ها همچون “آخرین تانگو در پاریس”۴ (۱۹۷۲)، “کشتار با اره برقی در تگزاس”۵ (۱۹۷۴) و “قاتلان بالفطره”۶ (۱۹۹۴) داشت و یا جریان نزاع‌های مرتبط با فیلم‌های سینمایی در ایران که نمونه‌ای از آن را می‌توان نسبت به اکران پنج فیلم “من مادر هستم”، “زندگی خصوصی”، “من همسرش هستم”، “پل چوبی” و “برف روی کاج‌ها” (۱۳۹۰) در سال ۱۳۹۱ دنبال کرد.
از منظر فلسفی در وهله‌ی نخست ممکن است اخلاق و زیباشناسی دو حوزه‌ی کاملاً جدا تصور شوند، اما ارتباط زیباشناسی و اخلاق زمانی بهتر آشکار می‌شود که ملاحظه می‌کنیم ارزیابی اخلاقی و هنری از مفاهیم مشترکی همچون “خوب” و “بد” و “ارزشمند” و “بی‌ارزش” سود می‌جویند و هر دو در شاخه‌ای به نام “نظریه‌ی ارزش”۷ یا “ارزش‌شناسی”۸ جای می‌گیرند. از سوی دیگر همین امر می‌تواند وجه تمایز هم باشد، زیرا جایگاه ارزیابی و قضاوت۹ در این دو با یکدیگر متفاوت است و قضاوت در اخلاق امری تردیدناپذیر و در هنر در خور تردید و حتی ناممکن شمرده شده است.۱۰ اما در هر حال از دوران یونان باستان تاکنون، نوعی جریان فلسفی قایل بدان بوده است که میان کیفیت اخلاقی آثار هنری و ارزش زیباشناختی۱۱ آن‌ها پیوندی نزدیک و متقابل برقرار است. در این میان، گروهی به نوعی از نسبت میان هنر و اخلاق قائل‌اند که تمام ارزش‌های هنری را نادیده می‌گیرند. این دیدگاه خریدار چندانی نداشته است، اما نوع پیچیده‌تر آن که کیفیت اخلاقی را فقط یکی از ملاک‌های قضاوت آثار هنری قلمداد می‌کند، بسیار تأثیرگذار بوده است. چنان‌که می‌توان گفت تفکر انتقادی و زیباشناختی از دوران رنسانس تا عصر روشنگری و در دنباله تا عصر ویکتوریا عمدتاً تبلور این اندیشه بوده است. در این میان دیدگاه دیگری در ارتباط میان اخلاق و هنر وجود دارد که “اخلاق‌گرایی میانه‌رو”۱۲ یا “اخلاق‌گرایی معتدل” خوانده می‌شود و مدعی است که دیدگاهی فاقد اشکالات پیشینیان در این حوزه را بیان می‌دارد. در کنار این دو جریان اخلاق‌گرا، جریان‌های “خودآیینی‌گرایی”۱۳ یا “زیباگرایی”۱۴ و “نااخلاق‌گرایی”۱۵ نیز وجود دارند. در این پژوهش با اشاره‌ای به جریان‌های دیگر، پرسش پژوهش از من
ظر اخلاق‌گرایی میانه‌رو تحلیل خواهد شد.

۱ـ۲ـ پرسش پژوهش
در زمینه‌ی نسبت اخلاق با سینما با چند گونه پرسش روبرو می‌شویم که برخی از مهم‌ترین آن‌ها از این قرارند: آیا نمایش آثار هنری که به دلیل جانبداری از خشونت، تبعیض نژادی و نظایر آن اخلاقاً مورد بحث است، باعث فساد اخلاقی مخاطب می‌شود؟ آیا قبح اخلاقی در آثار هنری می‌تواند توجیه‌گر سانسور آن‌ها باشد؟ آیا در قبال حفظ آثار هنری از برخی جهات، مثلاً رنگی‌کردن فیلم‌های سیاه و سفید، تعهد اخلاقی داریم؟ آیا میان احکام زیباشناختی و اخلاقی مشابهت‌های ساختاری وجود دارد؟ پاسخ برخی از این پرسش‌ها را باید در بررسی تجربه‌های روان‌شناختی و جامعه‌شناختی یا فلسفه‌ی سیاسی و طرح نظریه در باب آزادی بیان دنبال کرد، اما آن‌چه در این پژوهش در پی بررسی آن هستیم شامل هیچ‌کدام از این پرسش‌ها نمی‌شود.
پرسش اصلی در این پژوهش این است که آیا قبح اخلاقی یک فیلم را می‌توان با ضعف زیباشناختی و هنری آن یکسان دانست و بر این اساس، فیلم دارای قبح اخلاقی را فیلمی ضعیف از منظر زیباشناختی توصیف کرد؟ به سخنی دیگر، آیا میان قبح اخلاقی فیلم و ارزش زیباشناختی آن نسبت فلسفی برقرار است؟ برای نمونه، آیا فیلم “تولد یک ملت”۱۶ (۱۹۱۵) ساخته‌ی گریفیث۱۷ را می‌توان از منظر زیباشناختی دارای ضعف و نقص دانست، صرفاً به این دلیل که سیاه‌پوستان را با تصویری منفی نشان می‌دهد و نژادپرستی را ترویج می‌دهد؟ اگر جواب مثبت باشد، آیا این قبح اخلاقی، ضعف زیباشناختی است؟ یا صرفاً می‌توان یک اثر را مورد ارزیابی اخلاقی قرار داد، بدون این‌که قبح را همان ضعف زیباشناختی دانست؟ جریان‌ها و رویکردهای مختلف فلسفی پاسخ‌های متفاوتی در این باره ارایه کرده‌اند. در این نوشتار، این پرسش از منظر “اخلاق‌گرایی میانه‌رو” به عنوان یکی از جریان‌های معاصر فلسفی، بررسی می‌شود.

۱ـ۳ـ فرضیات
۱ـ در دیدگاه میانه‌رو تحلیل اخلاقی فقط در مورد برخی از فیلم‌ها مصداق دارد.
۲ـ ملاک ارتباط ویژگی یا کیفیت اخلاقی فیلم با جنبه‌ی زیباشناختی آن این است که در تجربه‌ی هنری و زیباشناختی آن و جذب و دریافت محتوای فیلم نفیاً یا اثباتاً موثر باشد.
۳ـ تجربه‌ی اخلاقی و تجربه‌ی زیباشناختی فیلم دو امر جدا نیستند و ملاحظات اخلاقی الزاماً ما را از پرداختن به وجه زیباشناختی اثر هنری بازنمی‌دارند و حسن یا قبح اخلاقی بازتاب‌یافته در پاسخ‌هایی که فیلم از مخاطب طلب می‌کند، در حکم همان حسن یا قبح زیباشناختی اثر به شمار می‌روند.

۱ـ۴ـ اهداف و روش پژوهش
این پژوهش از منظر نوع کار، بنیادی (نظری) است، زیرا در زمره‌ی پژوهش‌های نظری‌ای قرار می‌گیرد که هدف آن‌ها کشف اصول نظریات علمی و گسترش علم است. در مقابل آن پژوهش‌های کاربردی قرار می‌گیرد که هدف آن‌ها بهبود روش‌های تولید است. با در نظر گرفتن این نوع پژوهش، این نوشتار در پی گسترش شناخت دیدگاه “اخلاق‌گرایان میانه‌رو” در باب نسبت فیلم و اخلاق است. بر همین اساس می‌توان اهداف این پژوهش را بررسی کلیت نسبت هنر با اخلاق از منظر اخلاق‌گرایی میانه‌رو و تبیین آن به عنوان یکی از الگوهای ممکن فلسفی برای تحلیل فیلم از منظر اخلاقی دانست.
البته این پژوهش در راستای ایجاد زمینه برای بحث‌های بیشتر در حوزه‌ی فیلم و اخلاق همچون سانسور، چگونگی تأثیر فیلم و تأثر مخاطب، ارزش‌گذاری اخلاقی آثار، تعیین ملاک اخلاقی مربوط به تولید و اکران فیلم‌ها نیز قرار گیرد که در واقع آینده‌ی این پژوهش به شمار می‌روند. همچنین حاصل این پژوهش می‌تواند توسط سازمان‌هایی همچون صدا و سیما، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، حوزه هنری و آموزش و پرورش استفاده شود.
شیوه‌ی این پژوهش متن‌محور و مبتنی بر مطالعات کتابخانه‌ای با رویکرد واقع‌گرا و تحلیلی از نوع کیفی است. در این پژوهش ابتدا در مرحله‌ی داده‌پژوهی، فیش‌های پژوهشی تهیه می‌شود. در مرحله‌ی بعد داده‌های به دست آمده پردازش می‌شود و محتوای فیش‌های به دست آمده تحلیل می‌گردد. نتیجه‌ی این مرحله از پژوهش بازسازی داده‌ها در جهت فرضیه‌ها و اهداف اختصاصی پژوهش است. پس از آن، متن اولیه با کمک اساتید راهنما و مشاور مورد آسیب‌شناسی پژوهشی قرار می‌گیرد و در صورت نیاز مطالعات تکمیلی صورت می‌پذیرد تا در پی آن، حفره‌های پژوهشی ترمیم گردد. حاصل این مراحل نوشتار نهایی پژوهش است.

۱ـ۵ـ پیشینه‌ی پژوهش
در زمینه‌ی هنر و اخلاق تا به حال آثار مختلفی انتشار یافته است، اما از آن‌جایی که در این پژوهش دیدگاه جریان “اخلاق‌گرایی میانه‌رو” اهمیت دارد، می‌توان پیشینه‌ی پژوهش را در دو گروه بررسی کرد.
۱ـ۵ـ۱ـ پیشینه‌ی داخلی
در میان پژوهش‌ها و مقالات فارسی تألیفی، تنها یک اثر مرتبط با این موضوع وجود دارد:
اشاره‌ای به جریان اخلاق‌گرایی میانه‌رو که البته بحث با تبیین نظر سنت‌گرایی۱۸ در هنر با تأکید بر آرای کوماراسوامی۱۹ دنبال می‌شود که ارتباطی با جریان اخلاق‌گرایی میانه‌رو ندارد:
زائری، مریم، “هنر و اخلاق”، اطلاعات حکمت و معرفت، سال سوم، شماره‌ی ۳۴، دی ۱۳۸۷، صص۳۹ـ۴۱٫
گروه دوم از منابع فارسی مربوط به مقالات ترجمه شده از انگلیسی است:
۱ـ مقاله‌ای از کرول۲۰ در تقسیم‌بندی دیدگاه‌های اخلاق‌گرا و اشاره به جریان اخلاق‌گرایی میانه‌رو:
کرول، نوئل، “زیبایی‌شناسی و اخلاق”، زیباشناخت، ترجمه‌ی مشیت علایی، ش
ماره‌ی ۸، نیم‌سالانه‌ی ۱۳۸۲، صص۲۳۱ـ۲۳۸٫
در این ترجمه بخشی از مقاله نیامده است، از این‌رو در این نوشتار، از نسخه‌ی انگلیسی آن استفاده می‌شود:
Carroll, Noël, “Morality and aesthetics”, Encyclopedia of Aesthetics, Michael Kelly (ed.), New York, Oxford University Press, 1998, Vol.3, pp.278-282.
2ـ دو مقاله‌ی دیگر از کرول، که به پاسخ به اشکال‌های ضد اخلاق‌گرایی می‌پردازند. کرول در لابه‌لای پاسخ‌ها دیدگاه خود با عنوان “اخلاق‌گرایی میانه‌رو” را معرفی می‌کند و برای آن استدلال‌هایی بیان می‌دارد:
کرول، نوئل، “هنر و قلمرو اخلاق”، ترجمه‌ی محسن کرمی، هنر و قلمرو اخلاق، تهران، ققنوس، چاپ اول، ۱۳۹۲، صص۱۱ـ۶۷٫
کرول، نوئل، “هنر و نقد اخلاقی: گزارش مختصری از سمت‌وسوی تحقیقات اخیر”، ترجمه‌ی محسن کرمی، هنر و قلمرو اخلاق، تهران، ققنوس، چاپ اول، ۱۳۹۲، صص۶۹ـ۱۴۷٫
۳ـ دو مقاله از کی‌یران۲۱ که هر دو به جریان اخلاق‌گرایی میانه‌رو اشاره دارند و بیشتر در جهت نقد آن و تبیین دیدگاه نااخلاق‌گرایی میانه‌رو هستند:
کی‌یران، متیو، “دانش

You may also like...

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *