پایان نامه مدیریت

دانلود تحقیق با موضوع رفتار شهروندی


برای دانلود متن کامل پایان نامه ، مقاله ، تحقیق ، پروژه ، پروپوزال ،سمینار مقطع کارشناسی ، ارشد و دکتری در موضوعات مختلف با فرمت ورد می توانید به سایت  ۷۷u.ir  مراجعه نمایید
رشته مدیریت همه موضوعات و گرایش ها : صنعتی ، دولتی ، MBA ، مالی ، بازاریابی (تبلیغات – برند – مصرف کننده -مشتری ،نظام کیفیت فراگیر ، بازرگانی بین الملل ، صادرات و واردات ، اجرایی ، کارآفرینی ، بیمه ، تحول ، فناوری اطلاعات ، مدیریت دانش ،استراتژیک ، سیستم های اطلاعاتی ، مدیریت منابع انسانی و افزایش بهره وری کارکنان سازمان

در این سایت مجموعه بسیار بزرگی از مقالات و پایان نامه ها با منابع و ماخذ کامل درج شده که قسمتی از آنها به صورت رایگان و بقیه برای فروش و دانلود درج شده اند

سازمانی، انجام وظایف به طور کامل و انجام دادن مسؤولیتها با توجه به منابع سازمانی میباشد.
وفاداری سازمانی : این وفاداری به سازمان، از وفاداری به خود، سایر افراد و بخشهای سازمانی متفاوت است؛ و بیان کننده میزان فداکاری کارکنان در راه منافع سازمانی و حمایت و دفاع از آن است.
مشارکت سازمانی : این واژه با مشارکت فعال کارکنان در اداره امور سازمان معنی پیدا میکند و به حضور درجلسات، به اشتراک گذاشتن عقاید خود با دیگران و آگاهی به مسائل جاری سازمان اشاره میکند (رامین مهر و همکاران ، ۱۳۸۸: ۷۰).مشارکت سازمانی خود شامل سه بخش میباشد:
مشارکت سیاسی:شامل مشارکتهای غیر جدال آمیز و غیر مجادلهای با دیگران است.مانند حضور مؤثر در جلسات سازمان،به اشتراک گذاشتن ایدهها و نقطه نظرات برای بهبود سازمان.
مشارکت حمایتی:شامل تلاش برای ایجاد تغییرات سازمانی درونی که ممکن است با جدال و مباحثه با دیگران نیز همراه باشد.مانند”ترغیب و تشویق مدیریت به منظور حفظ مهارتها و دانش جاری سازمان”و یا”استفاده از داوریهای حرفهای و تخصصی برای ارزیابی اقداماتی که برای سازمان مفید و یا مضر میباشد.
مشارکت وظیفهای:منظور ارائه رفتارهایی است که بیشتر جنبه فردی داشته ولی باعث انتفاع سازمان میشود.مانند”داوطلب شدن برای اضافه کاری در صورت نیاز”و یا”عدم تمایل برای دریافت آموزشهای اضافی در سازمان به منظور بهبود عملکرد(صحرانورد و محمدی،۱۳۹۰: ۲۰).
برخیاز زمینه هایی را کهرفتارشهروندیسازمانیبه موفقیتسازمانیکمکمیکند، میتوان باتوجه به این مطالعات در قالب موارد ذیلخلاصه نمود:
افزایشبهرهوریمدیریتوکارکنان؛
آزادنمودنمنابعسازمانیکهمیتوانندبرایمقاصدمولدتریمورداستفادهقرارگیرند؛
کاهشنیازبهاختصاصمنابعکمیاببهوظایفیکهصرفاًجنبهنگهدارندگیدارد؛
کمکبهفعالیتهایهماهنگکنندگیهمدردرونوهمبین گروه های کاری

تقویتتواناییسازماهابرایجذبونگهداریکارکنان کارآمد؛
افزایشثباتعملکردسازمانها
توانمندسازیسازمانبرایانطباقمؤثرترباتغییرات محیطی(مقیمی،۱۳۸۵: ۱۷۶).

۲-۱-۱-۳) مدلهای رفتار شهروندی سازمانی
با وجود توجه روز افزون به رفتارهای شهروندی سازمانی،یک توافق نظر در مورد ابعاد آنها وجود نداشته است، بطوری که طبقهبندیهای مختلفی برای رفتار شهروندی مطرح شده که در ادامه به برخی از آنها اشاره میشود:
مدل وان دینه و همکاران
یک طبقهبندی از رفتارهای شهروندی سازمانی توسط واندینه و همکارانش در سال ۱۹۹۴ میلادی ارائه شده که سه نوع رفتار شهروندی سازمانی را معرفی کردهاند که شامل:۱-رفتار وفاداری؛۲-رفتار اطاعتپذیری؛۳-رفتار مشارکتی میباشد (طبرسا و میرزاده،۱۳۸۹: ۱۱۸).

مدل فارح و همکاران
فارح و همکارانش در سال ۱۹۹۷ مؤلفه های رفتار شهروند سازمانی را با توجه به شرایط فرهنگی کشور چین در قالب موارد ذیل مورد بررسی قرار دادند:
آداب اجتماعی
نوع دوستی
وجدان کاری
هماهنگی متقابل شخصی
محافظت از منابع سازمانی(مقیمی،۱۳۸۵: ۱۷۷).
مدل نت میر
طبقهبندی دیگری نیز توسط نت میر(۱۹۹۷) ارائه شده که رفتارهای شهروندی سازمانی را در ۴ طبقه به شرح زیر دستهبندی کرده است:۱- جوانمردی؛۲-آداب اجتماعی؛۳-وجدان کاری؛۴-نوع دوستی (طبرسا و میرزاده،۱۳۸۹: ۱۱۸).
مدلارگان
ارگان نیز رفتارهای شهروندی سازمانی را در پنج بعد به شرح زیر شناسایی کرد که شامل:۱-وجدان کاری؛۲-نوع دوستی؛۳-آداب اجتماعی؛۴-جوانمردی؛۵-نزاکت میباشد. (طبرسا و میرزاده،۱۳۸۹: ۱۱۹). شاید بتوان گفت که معتبرترین تقسیمبندی ارائه شده درباره مؤلفه های رفتار شهروندی سازمانی توسط ارگان ارائه شده است که در تحقیقات مختلف مورد استفاده قرار میگیرد(مقیمی ،۱۳۸۴: ۲۸).

شکل۲-۱: الگوی رفتار شهروندی ارگان(مقیمی ،۱۳۸۴: ۲۸).

وظیفه شناسی: بعد وظیفه شناسی حالتی است که در آن اعضای سازمان رفتارهای خاصی را انجام میدهند و یا به فراتر از حداقل سطح وظیفهی مورد نیاز برای انجام آن کار فعالیت مینمایند به عبارت دیگر افرادی که دارای رفتار شهروندی مترقی هستند در بدترین شرایط و حتی در حالت بیماری و ناتوانی هم به کار ادامه میدهند،که این نشان دهنده وظیفه شناسی بالای آنهاست.
نوع دوستی : دومین بعد رفتار شهروندی یعنی نوع دوستی به رفتارهای مفید و سودبخشی از قبیل ایجاد صمیمیّت، همدلی و دلسوزی میان همکاران اشاره دارد که خواه به شکل مستقیم و یا غیرمستقیم به کارکنانی که دارای مشکلات کاری هستند کمک میکند. البته برخی از صاحب نظران رفتار شهروندی مانند پودساکف ، ابعاد نوع دوستی و وظیفه شناسی را در یک طبقه قرار میدهند و از آنها به عنوان »رفتارهای کمکی « نام میبرند .
فضیلت مدنی : بعد سوم رفتار شهروندی که فضیلت مدنی نام دارد، شامل رفتارهایی از قبیل حضور در فعالیتهای فوق برنامه و اضافی آن هم زمانی که این حضور لازم نباشد، حمایت از توسعه و تغییرات ارائه شده توسط مدیران سازمان و تمایل به مطالعه کتاب ، مجلات و افزایش اطلاعات عمومی و اهمیت دادن به نصب پوستر و اطلاعیه در سازمان برای آگاهی دیگران، بر این اساس یک شهروند سازمانی خوب نه تنها باید از مباحث روز سازمان آگاه باشد بلکه باید درباره آنها اظهار نظر کند و در حل آنها نیز مشارکت فعالانه داشته باشد.
جوانمردی : جوانمردی چهارمین بعد رفتار شهروندی است که به شکیبایی در برابر مؤقعیّتهای نامطلوب و نامساعد، بدون اعتراض، نارضایتی و گلایه مندی، اشاره میکند.
احترام و تکریم : آخرین بعد رفتار شهروندی سازمانی احترام و تکریم است. این بعد بیانکننده نحوهی رفتار افراد با همکاران، سرپرستان و مخاطبان سازمان است.افرادی که در سازمان با احترام و تکریم با دیگران رفتار میکنند دارای رفتار شهروندی مترقی هستند. ارگان بعد از برشمردن این ابعاد، یادآوری میکند که هر پنج بعد رفتار شهروندی ممکن است هم زمان ظهور پیدا نکنند، مثلاً افرادی که ما فکر میکنیم دارای بعد وظیفهشناسی هستند ممکن است همیشه نوع دوست و فداکار نباشند و یا این که برخی از این ابعاد، مانند نوع دوستی و وظیفهشناسی تاکتیکی برای، تحت فشار قرار دادن مدیران سازمان باشد(رامین مهر وهمکاران،۱۳۸۸: ۷۰-۷۲).
آداب اجتماعی، وجدان کاری و نوع دوستی به عنوان مؤلفه های کمک کننده فعّال و مثبت مطرحند. آداب اجتماعی به عنوان رفتاری است که توجه به مشارکت در زندگی اجتماعی سازمانی را نشان میدهد. وجدان کاری رفتاری است که فراتر از الزامات تعیین شده به وسیله سازمان در محیط کار میباشد (همانند کار در بعد از ساعت اداری برای سود رساندن به سازمان). نوع دوستی، عبارت است از : کمک کردن به همکاران در عملکرد مربوط به وظایفشان جوانمردی و نزاکت، مؤلفههایی هستند که گویای اجتناب از وارد نمودن خسارت به سازمانند: جوانمردی، عبارت است از : تمایل به شکیبایی در مقابل مزاحمتهای اجتناب ناپذیر و اجحافهای کاری بدون این که گله و شکایتی صورت گیرد، در حالی که نزاکت اندیشیدن به، این نکته است که چگونه اقدامات فرد بر دیگران تأثیر میگذارد(مقیمی،۱۳۸۵: ۱۷۷).
با وجود توجه فزاینده به موضوع رفتارهای شهروندی، با مروری بر ادبیات این حوزه ، فقدان اجماع درباره ابعاد این مفهوم آشکار میشود. نتایج بررسی ادبیّات نشان میدهد، به طور تقریبی سی نوع متفاوت از رفتار شهروندی تفکیکپذیر است و تعاریف متعددی از آن به عمل آمده است که البته همپوش
انیهای زیادی بین آنها وجود دارد . با توجه به طبقهبندیهای مختلف از این رفتارها ، پودساکف در سال ۲۰۰۰ میلادی طبقهبندی مفصّلی از این رفتارها شامل ۷ نوع رفتار ارائه نمود که عبارتند از:۱- رفتارهای کمک کننده؛۲-جوانمردی؛۳-ابتکارشخصی؛۴-آداب اجتماعی؛۵-تعهد سازمانی؛۶-توسعه شخصی؛۷-اطاعت پذیری. این طبقهبندیها تقریباً از نظر مفهومی همپوشانی دارند، تقسیمبندی فوق براساس مطالعه مدلهای ارائه شده توسط تعداد زیادی از پژوهشگران صاحب نظر در رشته رفتار شهروندی سازمانی است که خلاصه آن در جدول ۲-۲ نشان داده شده است.

جدول ۲-۲: خلاصهای از ابعاد عملکرد کاری درون نقش و فرا نقش کارکنان)زارعی متین و همکاران،۱۳۸۸: ۴۳،۴۴)
گراهام
(۱۹۹۱) گراهام(۱۹۸۹) بلکلی (۱۹۹۵) ارگان
(۱۹۸۸،۱۹۹۰) اسمیت،ارگان ونیر (۱۹۸۳) ابعاد رفتار شهروندی سازمانی
کمک بین فردی نوع دوستی،احترام و تکریم،صلح و آشتی نوع دوستی رفتار امدادی

جوانمردی
جوانمردی

 
 
وفاداری وفاداری گرایی
وفاداری سازمانی
اطاعت سازمانی
تعهد عمومی تعهد سازمانی
ابتکار فردی وجدان کاری
ابتکار فردی
مشارکت سازمانی
فضیلت شهروندی
فضیلت شهروندی

خود بهبودی

ادامه جدول ۲-۲: خلاصهای از ابعاد عملکرد کاری درون نقش و فرا نقش کارکنان
)زارعی متین و همکاران،۱۳۸۸: ۴۳،۴۴)
ون و اسکاتر
(۱۹۹۶) جورج و بریف
(۱۹۹۲) بورمن و موتوویلدو
(۱۹۹۳،۱۹۹۷) ابعاد رفتار شهروندی سازمانی
تسهیلات بین فردی کمک به همکاران کمک و مشارکت با دیگران رفتار امدادی

کمک و مشارکت با دیگران جوانمردی
اشاعه حسن نیت تصدیق،پشتیبانی و حمایت از اهداف سازمانی وفاداری سازمانی
اهدای شغلی
پیروی از قوانین و رویه های سازمانی تعهد سازمانی
اهدای شغلی پیشنهاد های سازنده تلاش های فرا نقش برای انجام کارهای اساسی ابتکار فردی
حمایت از سازمان
فضیلت شهروندی
خود بهبودی
خود بهبودی

مدلپودساکف
رفتار کمکی : این بعد به عنوان شکل مهمی از رفتار شهروندی است، رفتار مساعدی که شامل داوطلبانه کمک کردن به دیگران و یا جلوگیری از وقوع مشکلات مربوط به کار میشود (پودساکف و همکاران،۲۰۰۰: ۵۱۶) .
جوانمردی: شکیبایی در برابر موقعیّتهای نامطلوب و نامساعد، بدون اعتراض، نارضایتی و گلایه مندی(همان: ۵۱۷) . جوانمردی و گذشت را میتوان به عنوان خوشنیّتی کارکنان در تحمل شرایطی که ایدهآل نیست،بدون ابراز شکایت تعریف نمود(گیاهی،۱۳۹۱: ۶۲).
وفاداری سازمانی : این بعد متشکل از وفاداری سازمانی ، گسترش حسن نیّت و حمایت از سازمان ، و صحه گذاشتن ، حمایت و دفاع از اهداف سازمانی است (پودساکف و همکاران،۲۰۰۰: ۵۱۷) . وفاداری سازمانی پیروی از موازین سازمان و عمل کردن به وظایف،ماورای علایق کوته بینی فردی،گروه های کاری و یا بخشها است….وفاداری سازمانی بخاطر ارتقاء جایگاه سازمان نزد بیرونیها ضروری است(گیاهی،۱۳۹۱: ۶۱).
اطاعت سازمانی : این بعد به نظر میرسد به تصرّف درونی خود فرد و پذیرش قواعد سازمان ، مقرّرات، و روش است ، که منجر به پایبندی ناشی از وسواس یا دقّت زیاد کارکنان میشود، حتی زمانی که هیچ کس ناظر بر آنها نیست. (پودساکف و همکاران،۲۰۰۰: ۵۱۷) .این نوع از رفتار که دارای سابقه قدیمی در تحقیقات رفتارهای شهروندی است بدان علّت جز رفتارهای شهروندی سازمانی به حساب میآید که اطاعت از قوانین و مقررات سازمانی که از هریک از اعضای سازمان انتظار میرود ، بسیاری از آنان به آسانی آن را انجام نمیدهند. بنابراین کارکنانی که به صورت وجدانی از تمامی مقررات و دستورالعملهای سازمان حتی در شرایط عدم نظارت خارجی اطاعت میکنند در ردیف شهروندان خوب به حساب میآیند(رضائیان و میرزاده،۱۳۸۹: ۹۵).
ابتکار فردی : این شکل از رفتار شهروندی سازمانی رفتارهای فرانقشی است، به این معنا که ماورای حداقل نیازمندیهای کلی مورد انتظار میباشد .رفتارهایی شامل فعالیتهای خلاقانه و داوطلبانه ، طراحی نوآورانه برای بهبود وظیفه شخصی و یا عملکرد سازمانی(پودساکف و همکاران،۲۰۰۰: ۵۲۴) . موتو ویلدو و بورمن(۱۹۹۳) انجام دادن مشتاقانه و داوطلبانه فعالیتهای وظیفهای را به عنوان مؤلفه های این سازه بیان کردند(گیاهی،۱۳۹۱: ۶۱).
فضیلت شهروندی: نشان دهنده علاقه در سطح کلان ، و یا تعهّد به سازمان به عنوان یک کل است . این بعد در تمایل به مشارکت در فعالیتهای حکومت به عنوان یکی از فعالیتهای اصلی شهروندی ریشه دارد، در مطالعات ارگان به عنوان فضیلت شهروندی و در مطالعات گراهام به عنوان مشارکت سازمانی در نظر گرفته شده است(پودساکف و همکاران،۲۰۰۰: ۵۲۵) . رفتار مدنی از علاقه یا تعهد به سازمان ناشی میشود.نظارت بر محیط به منظور شناسایی فرصتها و تهدیدات(در نظر گرفتن تغییرات صنعت به لحاظ تاثیرات آن بر سازمان)حتی با هزینه شخصی نمونهای از این رفتارها است.این رفتار منعکس کننده شناخت فرد است از اینکه او جزئی از یک کل است و همانطور که شهروندان به عنوان اعضای جامعه در مقابل جامعه مسئولیتهایی را میپذیرند آنها نیز به عنوان یک عضو سازمان مسئولیتهایی را در قبال سازمان بر عهده دارند(گیاهی،۱۳۹۱: ۶۲).
خود بهبودی(توسعه خود):این بعد که در مطالعات کتز(۱۹۶۴)،گئورگ و بریف(۱۹۹۲) مورد شناسایی قرار گرفت شامل رفتارهای داوطلبانه کارکنان در جهت بهبود دانش ، مهارتها و تواناییهای خود است. از ویژگیهای چنین رفتارهایی، یادگیری مجموعه جدیدی از مهارتها به منظور توسعه و افزایش دامنه مشارکت در سازمان است(پودساکف و همکاران،۲۰۰۰: ۵۲۵) . .این بعد از رفتار شهروندی سازمانی در ادبیات،مطالعات و تحقیقات مورد بررسی قرار نگرفته است،با این وجود به نظر میرسد این نوع رفتارها که وابسته به صلاحدید کارکنان میباشد به طور مفهومی از سایر انواع رفتار شهروندی سازمانی متمایز است و انتظار میرود به منظور بهبود اثر بخشی سازمان بایستی از مکانیزمهای متفاوتی نسبت به دیگر رفتارها،دراین مورد بهره برد(گیاهی،حسین،۱۳۹۱: ۶۱و۶۰).
مدل کلمن و مورمن
کلمن و مورمن (۲۰۰۰) رفتار شهروندی سازمانی را به سه دسته تقسیم کردهاند:
عملکرد شهروندی- فرا شخصی: نوعی از رفتار که مزایایی برای دیگر اعضای سازمان دارد و همانند ابعاد نوع دوستی و احترام و تکریم ارگان است.
عملکرد شهروندی – سازمانی: مشخص کننده رفتارهایی است که برای سازمان سودمند است و همانند ابعاد مسئولیتپذیری،جوانمردی و فضیلت شهروندی ارگان است.
عملکرد شهروندی- شغلی: به کوشش زیاد در جهت فداکاری و ماند
گاری در شغل اشاره دارد(به نقل از بولیوور،۲۰۰۶: ۲۱).
مدل اسپکتور و فوکس
اسپکتور و فوکس (۲۰۰۲) رفتار شهروندی را به دو طبقه تقسیم بندی کرده اند:
۱)شامل رفتارهای بین فردی هدفمند که به موفقیت کلی سازمان کمک کرده و دربرگیرنده مجموعهای از فعالیتهای سنجیده و منطقی است که به بهبود روحیه تشویق همکاران،برداشتن موانع برای اجرای وظایف و کمک به همکاران در انجام وظایف شغلیشان تأکید میکند.
۲)ازخود گذشتگی شغلی شامل رفتارهای منظبط مانند:دنبال کردن قوانین،سخت کار کردن و خلاقیت برای حل مشکلات کاری میباشد.ازخود گذشتگی مبنای انگیزش عملکرد شغلی است که کارمندان را تشویق می نمایدتا اعمالی را انجام دهند که به نفع سازمان باشد و شامل:توجه به جزئیات مهم،تمرین نظم و خویشتنداری شخصی و خلاقیت برای حل مشکلات کاری است(صحرانورد و محمدی،۱۳۹۰: ۲۱).
مدل بولینو و همکاران
بولینو و همکارانش(۲۰۰۳)، شش مؤلفه را به عنوان شاخصهای رفتار شهروندی سازمانی معرفی کردهاند:
وفاداری
وظیفه شناسی
مشارکت (اجتماعی،حمایتی،وظیفهای و مدنی)
توجه و احترام
فداکاری
تحملپذیری (روحیه جوانمردی)(غلام حسینی و همکاران،۱۳۸۹: ۱۸).
۲-۱-۱-۴)عوامل تأثیرگذار بر رفتار شهروندی سازمانی
بررسیهای فراتحلیلی در خصوص ارتباط بین رفتار شهروندی سازمانی و عوامل تأثیرگذار بر آن نشان میدهد که چهار دسته از این عوامل مورد تأکید تحقیقات بوده است که عبارتند از:
ویژگیهای فردی
ویژگیهای شغلی
ویژگیهای سازمانی
ویژگیهای رهبری
تحقیقات اولیه در این حوزه که توسط ارگان و همکارانش صورت گرفته،عمدتاً بر نگرشهای کارکنان،گرایشات و حمایت رهبر متمرکز بوده است.تحقیقات بعدی در حوزه رهبری که بوسیله پودساکف و همکارانش انجام یافته،قلمرو رفتارهای رهبری را به انواع مختلف رفتارهای رهبری تعاملی و تحولگرا بسط دادهاند.اثرات ویژگیهای شغلی و سازمانی عمدتاً در تئوریهای مربوط به

You may also like...

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *