ویژگی های نهج البلاغه

ویژگی های نهج البلاغه

نهج البلاغه این اثر ماندگارو بی نظیر را می توان از جهات مختلفی مورد دقت ، شناخت و بررسی قرار داد. اوصاف وویژگی های این مجموعه بی بدیل را در این نوشتار مختصر نمی توان شناخت، اما به لحاظاختصار، به شاخصها و ویژگی های مهم آن اشاره می شود:

  1. کلامی فوق کلام انسانهاو پایین تر از کلام خدا و در حقیقت، کلماتی گهربار از امام معصوم حضرت مولیالموحدین امام علی(علیه السلام) 2. جامعیت نهج البلاغه، به گونه ای که همانند قرآن،به عنوان انواری از آن، به تمام مسائل دنیوی و اخروی پرداخته است 3. اوج فصاحت وبلاغت بی نظیر 4. در بردارنده رسالتی جاودانه و جهانی پس از قرآن، جهت هدایت بشریت 5. جاذبه خاص نهج البلاغه برای همگان 6. مصون از هرگونه ضعف، خطا وتحریف 7. ارزشوالای پیام های نهج البلاغه 8. عدالت خواهی و ظلم ستیزی منحصر به فرد 9. و… .

محتوای نهج البلاغه
نهج‌البلاغه اثری است که باید با آن زیست و تنفس کرد. روح را با آن هم‌دم ساخت و با آن نبض و قلب را به تپش در آورد، تا معانی آن در عمقجان بنشیند و بتوان دنیاهای آن‌ را وارد شد و سرزمین‌هایش را فتح کرد. هرچند رسیدنبه قله‌ی رفیع معرفت علی(ع) حتی در حوزه‌ نهج‌البلاغه بر کسی میسّر نیست و ضعف ماحکم می‌کند که نمی‌توان تمام دنیاهای زهد و تقوا و عبادت و عرفان و حکمت و فلسفه وپند و موعظه و ملاحم و مغیبات و سیاست و مسؤولیت‌های اجتماعی، حماسه، شجاعت و دیگرزوایای نهج البلاغه را وارد شد و این اقیانوس بی‌پایان را شناخت.

مطلب مرتبط :   آمبودزمان ها و اشتراکات بینشان

نهج‌البلاغهاز نظر محتوایی به مسائل گوناگون اعتقادی، اقتصادی، سیاسی، اخلاقی پرداخته است و درقالب خطبه‌ها، نامه‌ها و حکمت‌ها به پرسش‌ها و مسائل عرصه‌های مذکور پاسخ داده است.

نهج‌البلاغه در مسائل اعتقادی به آفرینش جهان و انسان و جانوران، هدفدار بودنخلقت انسان،[7]معرفت حق تعالی[8]وحدت حق تعالی[9]، هدف فرستادن پیامبران[10]، هدف بعثت پیامبر اکرم(ص) [11]، استمرار رسالت با قرآن و عترت[12]و فرجام و رستاخیز،[13]پرداخته است.
امام علی(ع) درنهج‌البلاغه، به مسائل اقتصادی نیز پرداخته است و مسئولیّت انسان را نسبت بهسرزمین‌ها و چهارپایان[14]و ارجنهادن به کار و تلاش انسان و بهره‌مندی از حاصل دست‌رنج خویش[15]و ضرورت آبادانی سرزمین‌ها[16]و ذخیره‌سازی ثروت[17]و توصیه‌‌هایی مربوط به بیت‌المال و عدالتاجتماعی و فقر زدایی و ره‌نمودهای اخلاقی به ثروت‌مندان و برنامه‌های اقتصادی ووظایف فردی نیازمندان و وظایف دولت و جامعه را بیان کرده است.[18]
بخش دیگری از فرمایشات امام علی(ع) بهمسائل سیاسی و حکومتی اختصاص دارد. امام(ع) در این ساحت، به وظایف کارگزاران واستانداران، نویسندگان، ارتش و نیروها و سران نظامی، روش‌های دریافت مالیات و اصولکشورداری پرداخته است.[19]

ساحتدیگر نهج البلاغه، مسائل اخلاقی و تربیتی است. که امام(ع) بر مبنای جهان‌بینیتوحیدی، آن‌را استوار ساخته است. اخلاق فردی در نهج‌البلاغه، دانش اندوزی توأم باعمل، بی اعتنایی به زخارف دنیوی، آزادگی و ظلم ستیزی، نظم و حساب‌رسی در امور راتبیین نموده است و اخلاق اجتماعی نیز به خوش خلقی و انسان دوستی، انصاف‌ورزی بامردم و مانند این‌ها اشاره کرده است.[20]

مسائل عبادی و معنوی مانند سیمای عابدان شب زنده‌دار،انگیزه‌های گوناگون در عبادت، حالات و مقامات عابدان و تأثیر عبادت در زوال گناهنیز در نهج‌البلاغه مورد توجه جدی قرار گرفته است[21]. روی‌کرد علی(ع) در سراسر سخنانش بر مبنای عدالت است؛همان‌گونه که فرمود: عدالت، زندگی است. [22]

مطلب مرتبط :   ابعاد مسئولیت اجتماعی شرکت

علی(ع) از آن بسیار افرادی نبود که در سخن، از حق دممی‌زنند، ولی در عمل از آن سرمی‌پیچند؛[23]زیرا حق، در مقام سخن گسترده‌ترین پهنا را داراست ولی درمقام اجرا و عمل بدان، در تنگنایی بی‌مانند است؛[24]یعنی در مقام سخن، به آسانی می‌توان حق و عدل را ستود و ازآن دم زد، ولی عمل کردن بدان، بسیار دشوار و مشکل است.